۱-۱۱ جنبه جدید بودن و نوآوری ۱۲

فصل دوم مبانی نظری و پیشینه تحقیق

۲-۱ مقدمه ۱۵

۲-۲ حفظ منابع طبیعی در راستای توسعه پایدار ۱۵

۲-۳ مبانی نظری در حوزه اقتصاد و محیط زیست ۱۶

۲-۳-۱ محیط زیست جهانی ۱۸

۲-۳-۲ نگاهی به وضعیت زیست‌محیطی ایران ۱۹

۲-۳-۲-۱ آلودگی هوا و اثرات تغییر اقلیم بر ایران ۲۱

۲-۳-۳ گرم شدن زمین و تغییرات آب و هوا ۲۲

۲-۳-۳-۱ پدیده گلخانه‌ای و اثر دی‌اکسید کربن ۲۳

۲-۳-۳-۱-۱ هزینه‌های اجتماعی ۲۶

۲-۳-۳-۱-۲ دی‌اکسید کربن ۲۷

۲-۳-۳-۲ پروتکل کیوتو و پیوستن جمهوری اسلامی ایران به این پروتکل ۲۹

۲-۴ توسعه اقتصادی و محیط زیست ۳۱

۲-۴-۱ فرضیه پناهگاه آلودگی (PHH) 34

۲-۴-۲ فرضیه موجودی عوامل ۳۵

۲-۵ توسعه مالی و کیفیت محیط زیست ۳۶

۲-۵-۱ بازار مالی و جایگاه آن در اقتصاد ۳۷

۲-۵-۲ شکل عمومی بازارهای مالی در کشورهای در حال توسعه ۳۸

۲-۵-۳ مسائل بازار مالی در ایران ۳۹

۲-۵-۴ نظریات موجود در زمینه توسعه مالی و محیط زیست ۴۰

۲-۵-۵ کانال‌های اثرگذاری توسعه مالی بر محیط زیست ۴۰

۲-۵-۶ مهم‌ترین شاخص‌های توسعه مالی ۴۱

۲-۶ مصرف انرژی وآلودگی محیط زیست ۴۳

۲-۶-۱ بررسی روند مصرف انرژی و تولید ناخالص داخلی در کشورهای صادر کننده نفت ۴۴

۲-۶-۲ روند مصرف انرژی در ایران ۴۴

۲-۶-۳ اثرات توسعه بخش انرژی بر محیط زیست ۴۵

۲-۷ نفت، توسعه سیاسی و محیط زیست ۴۷

۲-۸ تجارت خارجی و محیط زیست ۴۸

۲-۸-۱ آزادسازی تجاری و آلودگی زیست‌محیطی ۵۱

۲-۹ مروری بر پیشینه تحقیق ۵۴

فصل سوم. روش‌شناسی تحقیق

۳-۱ مقدمه ۶۷

۳-۲ الگوهای سری‌های زمانی، مانایی و نامانایی ۶۷

۳-۲-۱ فرایندهای مانا ۷۰

۳-۲-۲ فرایند یا الگوی خودتوضیح مرتبه اول ۷۱

۳-۲-۳ آزمون‌های تشخیص مانایی ۷۲

۳-۲-۳-۱ آزمون ریشه واحد برای مانایی ۷۳

۳-۲-۳-۱-۱ آزمون دیکی-فولر (DF) و دیکی-فولر تعمیم‌یافته (ADF)   ۷۴

۳-۲-۳-۱-۲ آزمون فیلیپس-پرون ۷۷

۳-۲-۳-۲ مشکلات آزمون‌های ریشه واحد و توصیه‌های مربوطه ۷۸

۳-۳ هم‌انباشتگی ۷۹

۳-۴ فرایند خودتوضیح برداری (VAR) 82

۳-۴-۱ انتخاب طول وقفه در مدل‌های VAR 85

۳-۴-۲ توابع واکنش-ضربه (عکس‌العمل-تحریک) ۸۶

۳-۴-۳ تجزیه واریانس ۸۶

۳-۴-۴ مانایی و هم‌انباشتگی در مدل‌های VAR 89

۳-۵ هم‌انباشتگی و الگوی تصحیح خطای برداری (VECM) 90

۳-۶ آزمون علیت گرنجر مبتنی بر VECM. 94

۳-۷ آزمون هم‌انباشتگی یوهانسن-جوسیلیوس ۹۶

۳-۷-۱ تعیین تعداد بردارهای هم‌انباشتگی ۹۶

۳-۷-۲ آزمون اثر یوهانسن ۹۷

۳-۷-۳ آزمون حداکثر مقدار ویژه ۹۸

۳-۸ تشخیص وجود روند در آمار ۱۰۰

۳-۹ اعمال قیدهای خطی بر روابط هم‌انباشتگی ۱۰۳

۳-۱۰ تعیین تعداد وقفه‎های بهینه در الگوی VAR و تشخیص شکل مناسب VECM    ۱۰۳

۳-۱۱ روش ARDL 105

۳-۱۲ الگوی تصحیح خطا (ECM) 108

فصل چهارم. یافته‌های تحقیق

۴-۱ مقدمه ۱۱۲

۴-۲ معرفی متغیرهای تحقیق ۱۱۲

۴-۳ آزمون مانایی متغیرها ۱۱۳

۴-۴ آزمون هم‌انباشتگی ARDL 114

۴-۴-۱ آزمون‌های پایداری CUSUM و CUSUMSQ 121

۴-۵ آزمون هم‌انباشتگی یوهانسن-جوسیلیوس ۱۲۳

۴-۶ آزمون علیت گرنجر مبتنی بر VECM. 124

۴-۷ توابع عکس‌العمل-تحریک ۱۲۷

۴-۸ تجزیه واریانس ۱۲۹

فصل پنجم جمع‌بندی، نتیجه‌گیری و پیشنهادها

۵-۱ مقدمه ۱۳۳

۵-۲ خلاصه تحقیق ۱۳۳

۵-۳ تفسیر نتایج و پیشنهادها ۱۳۵

۵-۴ توصیه‌های مطالعاتی برای تحقیقات آتی ۱۴۱

منابع و مراجع ۱۴۴

 

فهرست جداول

 متوسط نرخ رشد تولید ناخالص داخلی ۳

 سرانه انتشار گازهای آلاینده و گلخانه‌ای طی سال‌های ۹۰-۱۳۸۶ (کیلوگرم به ازای هر نفر) ۲۴

 مطالعات داخلی ۵۴

 مطالعات خارجی ۶۰

 معرفی متغیرها ۱۱۲

 آزمون‌های ریشه واحد ADF و Phillips-Perron. 113

 نتایج آزمون هم‌انباشتگی ARDL 115

 نتایج مدل‌ ARDL بهینه تخمین زده شده (با فرض Lco2 به عنوان متغیر وابسته) ۱۱۷

 نتایج آزمون خطایاب برای متغیر وابسته ۱۱۸

 نتایج تخمین رابطه بلندمدت به دست آمده از مدل ARDL بهینه   ۱۱۹

 مدل تصحیح خطا و نتایج تخمین رابطه کوتاه‌مدت به دست آمده از مدل ARDL بهینه ۱۲۰

 تعیین وقفه بهینه در مدل VAR 123

 نتایج آزمون اثر و آزمون حداکثر مقدار ویژه ۱۲۴

 خلاصه نتایج علیت در کوتاه‌مدت و بلندمدت ۱۲۵

 نتایج تجزیه واریانس ۱۲۹

 فهرست نمودارها

 روند مصرف انرژی سرانه در ایران (کیلوگرم معادل نفت)   ۵

سهم گازهای آلاینده و گلخانه‌ای در هزینه‌های اجتماعی بخش‌های مصرف‌کننده انرژی ۲۶

 انتشار دی‌اکسید کربن سرانه در ایران (تن مکعب) ۲۸

منحنی زیست‌محیطی کوزنتس ۳۲

 روند سرانه تجارت حقیقی و سرانه تولید ناخالص داخلی حقیقی در ایران ۳۶

 سرانه حقیقی اعتبارات پرداختی به بخش خصوصی در ایران   ۴۳

 مجموع تجمعی باقیمانده‌های تکراری ۱۲۲

 مجموع تجمعی مربعات باقیمانده‌های تکراری ۱۲۲

 توابع عکس‌العمل-تحریک ۱۲۸

  ۱-۱ مقدمه

توسعه، به مفهوم استفاده حداکثری از توان منابع طبیعی با اتکا به نوآوری‌های نوین و منابع ارزان‌قیمت انرژی تا کنون به پیشرفت‌های شگرفی نایل آمده است، اما پیامدهای این توسعه ناپایدار به صورت افزایش میزان انتشار انواع آلودگی‌ها در محیط زیست و تغییر اقلیم، کلیه ابعاد زندگی جوامع انسانی را تحت تأثیر قرار داده است. از این رو، دستیابی به مفهوم توسعه پایدار[۱] در تلاقی سه حیطه انرژی، اقتصاد و محیط زیست، در گرو برنامه‌ریزی در جهت حفظ محیط زیست خواهد بود (ترازنامه انرژی، ۱۳۸۹). در این فصل به بررسی مسئله، سؤالات، اهداف و ضرورت انجام این تحقیق می‌پردازیم. همچنین، اشاره‌ای خواهیم داشت بر روش‌ها و فنون اجرایی و جنبه نوآوری تحقیق.

۱-۲ بیان مسئله و سؤالات تحقیق

هیأت بین‌المللی بررسی تغییرات آب و هوایی ([۲]IPCC) می‌گوید تغییرات جوی که در سراسر جهان مشاهده می‌شود، به احتمال خیلی زیاد ناشی از عواملی است که بشر در آن‌ ها دست دارد. آکادمی ملی علوم[۳] امریکا نیز فعالیت انسان‌ها و تولید گازهای گلخانه‌ای را علت اصلی این پدیده معرفی می‌کنند (برزگری صدقیانی، ۱۳۸۹).

آلودگی هوا در شهرهای صنعتی ایران، از جمله تهران، عمدتاً مصنوعی و ناشی از فعالیت وسایل نقلیه است که سهمی ۸۰ درصدی در آلودگی هوای شهر دارند. ارائه یارانه سوخت و در نتیجه ارزان بودن آن، ورود سالانه انبوهی از خودروها و محصور بودن در بین کوه‌ها از ۳ طرف، که مانع خروج آلودگی‌ها از شهر می‌شود، عوامل اصلی آلودگی هوا در تهران هستند. همچنین، کیفیت پایین بنزین عرضه شده در ایران که خود ناشی از تحریم‌های اخیر علیه ایران و استفاده از مواد آلاینده در فرایند تولید بنزین است، از دلایل آلودگی هوای شهرهای بزرگ نظیر تهران دانسته می‌شود.

بدین ترتیب، پرداختن به چگونگی کیفیت محیط زیست و عوامل تأثیرگذار بر آن در ایران با ویژگی‌های خاص اقتصادی آن، ضرورت می‌یابد.

شرایط کنونی اقتصاد ایران از وجود یک اقتصاد بی‌ثبات متکی به نفت حکایت می‌کند؛ ایران با حدود ۷۶ میلیون نفر جمعیت، هجدهمین کشور پرجمعیت جهان شناخته شده است. وابستگی شدید به درآمدهای غیر قابل اعتماد نفتی، برنامه‌ریزی اقتصاد ایران را همواره شکننده کرده است. نوسان قیمت جهانی نفت و هم‌چنین نوسان مصرف، استخراج و تولید نفت را می‌توان از عوامل بی‌ثباتی اقتصاد تک‌محصولی متکی به صادرات نفت در ایران دانست.

با افزایش اهمیت نفت در اقتصاد ایران، به ویژه پس از عقد قرارداد با کنسرسیوم برای استخراج و فروش نفت در سال ۱۳۳۴، عملکرد اقتصاد کشور به شدت تحت تأثیر نوسانات درآمدهای حاصل از صادرات نفت خام بوده است. جدول زیر نمایان‌گر تغییر نرخ رشد اقتصادی با نوسانات قیمت جهانی نفت، انقلاب اسلامی ایران، دوره هشت ساله جنگ تحمیلی و . است.


منبع:
 بانک جهانی

بازار خصوصی با بهره گرفتن از ایجاد فرصت‌های سرمایه‌گذاری و مشاغل تولیدی و افزایش درآمدها موجبات رشد اقتصادی را فراهم می‌آورد. حال آن که، وفور منابع نفتی و مداخله دولت در اقتصاد ایران عملاً موجب تضعیف بخش خصوصی، تخصیص غیر بهینه منابع و کاهش کارایی گشته است و نتایج تصمیمات بخش خصوصی به گونه‌ای رقم خورده است که طی سالیان اخیر صاحبان واحدهای بزرگ اقتصادی تلاش کرده‌اند تا به منظور کسب رانت و قدرت هر چه بیشتر، خود را به مراکز تصمیم‌گیری دولتی نزدیک کنند.

اندازه نسبتاً محدود بازارهای کشور از یک سو و عدم دسترسی به بازارهای جهانی (به ویژه در شرایط اعمال تحریم‌های اخیر) از سوی دیگر، بسیاری از صنایع کشور را با محدودیت در اندازه بازار مواجه کرده است. این صنایع در مقیاس تولیدی خود برای بازارهای محدود داخلی زیان‌ده هستند. این امر سبب شکل‌گیری انحصار، به‌ویژه انحصارات دولتی شده است. مزیت‌های مربوط به معافیت‌های مالیاتی و گمرکی و دسترسی آسان به تسهیلات بانکی و ارز برای واردات در مؤسسات دولتی و بخش عمومی، امکان رقابت را از بخش خصوصی سلب کرده است.

قیمت پایین انرژی موجب شده است که خانوارها، الگوی مبتنی بر مصرف بالای انرژی را در زندگی پیش گیرند و بنگاه‌های اقتصادی ضمن سوق دادن تولید به محصولات انرژی‌بر، در فرایند تولید نیز به سمت جایگزین کردن انرژی با سایر نهاده‌ها، به ویژه سرمایه حرکت کنند. از سوی دیگر، بنگاه‌های تولیدکننده انرژی به دلیل عدم برخورداری از توجیه اقتصادی و در نتیجه عدم امکان تجهیز منابع نتوانسته‌اند اقدام به سرمایه‌گذاری مورد نیاز کنند که حاصل آن، عدم افزایش متناسب تولید بوده است. رشد بالای مصرف در کنار عدم رشد مناسب تولید، ما را به عنوان دومین کشور برخوردار از ذخایر نفت و گاز جهان، به میزان قابل توجهی به واردات فراورده‌های نفتی وابسته کرده است. این وابستگی منجر به آن شده است که سالانه بخش فزاینده‌ای از درآمدهای حاصل از صادرات نفت خام را به واردات فراورده اختصاص دهیم که این امر به نوبه خود بر عدم تعادل بودجه اثر گذاشته است (نیلی، ۱۳۸۹).

پرداخت بالای یارانه انرژی، تبعات متعددی از جمله کاهش کارایی انرژی، افزایش مصرف انرژی و افزایش انتشار گاز دی‌اکسید کربن را به دنبال داشته است (کردونی، ۱۳۹۲).

روند مصرف انرژی سرانه در ایران در فاصله سال‌های ۲۰۱۱-۱۹۷۱ در نمودار (۱-۱) نمایش داده شده است.

نمودار ۱-۱ روند مصرف انرژی سرانه در ایران (کیلوگرم معادل نفت)

منبع: بانک جهانی

تحریم‌های اخیر علیه ایران از جانب ایالات متحده و اتحادیه اروپا و در جهت توقف در پیشرفت برنامه اتمی ایران شکل گرفت. از جمله تأثیرگذارترین این تحریم‌ها می‌توان به تحریم صادرات نفت ایران و بانک مرکزی ایران اشاره نمود. علت اعمال این تحریم‌ها اقتصاد تک محصولی ایران و نقش بانک مرکزی در وصول درآمد سهل حاصل از فروش نفت به کشورهای جهان بوده است که در پی آن، هر دو بخش نام‌برده اقتصاد ایران دچار مشکل جدی شده است.

این تحریم‌ها با ابزارهای مستقیمی چون تحریم خرید و یا خریداران، و نامستقیمی چون تحریم بیمه‌ای کشتی‌های نفتکش و یا تحریم بانکی و با هدف انصراف خریداران نفت این کشور و روی آوردن آن‌ ها به دیگر عرضه‌کنندگان این کالا اعمال شده‌اند. در پی این تحریم‌ها و کم شدن خرید نفت از ایران به دلیل تلاش کشورهای خریدار برای جایگزین کردن نفت این کشور با نفت دیگر تولیدکننده‌ها، صادرات نفت ایران کاهش یافته است. کاهش صادرات نفت ایران، توسعه اقتصادی کشور را به عنوان یک اقتصاد تک‌محصولی صادرکننده نفت، محدود نموده است.

به طور کلی، در کشورهای صادرکننده منابع طبیعی، از جمله ایران، دولت نقش مهمی را در تعیین آزادی سایر بخش‌ها در فرایند توسعه‌شان ایفا می‌کند. معمولاً در جوامع دموکراتیک حفاظت از محیط زیست به عنوان یک کالای عمومی معرفی شده و قوانین زیست‌محیطی با جدیت بیشتری به اجرا گذاشته می‌شود. حال آن که در کشورهای برخوردار از ثروت منابع طبیعی، این ثروت جهت تحکیم مواضع سیاسی سیاست‌مداران و عدم توجه به بخش تولید و توسعه کشور می‌شود. و حفاظت از محیط زیست به عنوان یک کالای لوکس معرفی شده و بی‌اهمیت تلقی می‌شود.

در این مطالعه، برآنیم تا با بررسی اجمالی حوزه‌های انرژی، توسعه اقتصادی و مالی و تجارت خارجی در اقتصاد ایران به عنوان یک کشور صادرکننده نفت خام و گاز طبیعی، کیفیت زیست‌محیطی را مورد ارزیابی قرار دهیم. در پایان روند تحقیق، به سؤالات زیر پاسخ خواهیم گفت:

  • آیا توسعه اقتصادی، مصرف انرژی، توسعه مالی، توسعه سیاسی و آزادسازی تجاری بر آلودگی محیط زیست در ایران اثر می‌گذارند؟
  • آیا میان متغیرهای تأثیرگذار بر آلودگی زیست‌محیطی در ایران رابطه بلندمدتی وجود دارد؟

۱-۳ ضرورت مطالعه کیفیت محیط زیست

محیط زیست یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار به شمار می‌آید. در این راستا تلاش می‌شود فرایند توسعه به گونه‌ای هدایت شود که ضمن حداکثر سازی ارزش افزوده فعالیت‌های اقتصادی، نظام طبیعت پویایی تعادلی خود را از دست ندهد. واقعیت‌های پیرامون ما نشان می‌دهد که کره زمین دستخوش بحران زیست‌محیطی است. کاهش جنگل‌ها، آلودگی هوا و آب، گرم شدن کره زمین و تغییرات جوی، بالا آمدن آب دریا، انبوه زباله‌های شهری و صنعتی، تهی شدن منابع، تخریب مراتع، کاهش تنوع زیستی، تخریب لایه اوزون و . خود مصادیقی از بحران‌های زیست‌محیطی است که هم‌اکنون بعضاً در ایران نیز مشاهده می‌شود. بنابراین، ضروری است عوامل موثر بر میزان آلودگی و تخریب محیط زیست مورد توجه و بررسی قرار گیرد (رستگار، ۱۳۸۹).

۱-۴ اهمیت انرژی، مصرف انرژی و تأثیر آن بر محیط زیست

از آن جا که انرژی به عنوان یکی از نهاده‌های مهم تولید کالاها و خدمات محسوب می‌شود، همواره در اقتصاد کشورها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است. در این راستا، تامین انرژی مورد نیاز فعالیت‌ها و بخش‌های اقتصادی کشور حائز اهمیت بوده و بررسی ارتباط بین نهاده انرژی و اثرات آن بر تولید و رشد بخش‌های اقتصادی درخور توجه است (برزگری صدقیانی، ۱۳۸۹).

در اقتصاد ایران همواره بخش انرژی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده و نقش اساسی در توسعه اقتصادی کشور ایفا نموده است. این بخش علاوه بر تامین انرژی مورد نیاز فعالیت‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی، سال‌های متمادی به عنوان بخش پیشرو در تأمین منابع ارزی لازم برای اقتصاد کشور بوده است. بخش انرژی یکی از زیربناهای توسعه کشور به شمار می‌آید (کاظمی، ۱۳۸۹).

مصرف انرژی، به ویژه انرژی‌های فسیلی، در بخش‌های مختلف صنعتی، خانگی و تجاری، موجب پراکنده شدن گازهای سمی و زیان‌آور در محیط زیست می‌شود که اثرات نامطلوبی بر موجودات زنده و طبیعت دارد. هر چه میزان مصرف انرژی به شکل بی‌رویه بالا رود، به همان میزان آلودگی محیط زیست و تأثیرات مخربی که بر سلامتی انسانها و طبیعت دارد نیز بالا رفته و زندگی در این محیط آلوده بیش از پیش دشوار می‌شود. گرم شدن زمین یا گرمایش زمین نام پدیده‌ای است که منجر به افزایش میانگین دمای سطح زمین و اقیانوس‌ها گردیده است. گاز دی اکسید کربن، که عمدتاً از کاربرد سوخت‌های فسیلی ناشی می‌شود، به عنوان یکی از عوامل افزایش دمای کره زمین مطرح است. (رستگار، ۱۳۸۹).

۱-۵ اهمیت پرداختن به توسعه اقتصادی و تأثیر آن بر محیط زیست

رشد اقتصادی مهم‌ترین عامل در تقاضای کل برای خدمات انرژی در ادبیات اقتصادی و به دنبال آن، تولید آلودگی محسوب می‌شود. الگوی رشد اقتصادی همچنین بر روی ترکیب مصرف سوخت و انرژی و بنابراین نوع ایجاد آلودگی موثر است. همان‌طور که دلیل اصلی افزایش تقاضای انرژی در آسیا و خاورمیانه، در سال‌های اخیر، رشد سریع اقتصادی آن‌ ها بوده است (همان).

۱-۶ اهمیت پرداختن به تجارت خارجی و نحوه تأثیر آن بر کیفیت محیط زیست

آزادسازی تجاری از ابزارهای اصلی جهانی شدن، باعث همبستگی بیشتر و ادغام سریع‌تر اقتصادی کشورها می‌شود. تجارت آزاد منجر به شکل‌گیری نظام تولید کشورها بر پایه مزیت نسبی شده و به تبع آن از منابع موجود در کشور به نحو کاراتری استفاده خواهد شد. نکته‌ای که در این میان قابل تأمل است، آثار و تبعات تجارت می‌باشد که در چند سال اخیر، موجبات تحولات چشم‌گیری در زمینه‌های اقتصادی، فرهنگی و سیاسی و حقوقی و به تبع آن زیست‌محیطی ملل مختلف بوده است.

شرایط خاص اقتصاد ایران با اعمال تحریم‌های اخیر علیه برنامه هسته‌ای کشور بخش تجاری کشور را با مشکل مواجه کرده است. با توجه به این‌که بیش از ۸۰% از درآمدهای اقتصادی کشور وابسته به درآمد حاصل از صادرات نفت خام می‌باشد و بخش تولید کشور وابسته به واردات کالاهای سرمایه‌ای و واسطه‌ای می‌باشد در شرایط تحریمی و محدودیت ارتباطات بین‌المللی، توجه به نقش تجارت خارجی در تحولات زیست‌محیطی ضرورت می‌یابد. (رستگاری، ۱۳۹۰).

۱-۷ ضرورت توجه به توسعه مالی

موارد زیر، ضرورت توجه به توسعه مالی را با توجه به شرایط اقتصاد جهانی توصیف می‌کنند:

  1. گسترش اهمیت و نقش بازارهای مالی در اقتصاد ملی و منطقه‌ای
  2. همگرایی و رابطه بلندمدت رشد اقتصادی و توسعه مالی، جهت افزایش انگیزه کشورها در تدوین برنامه‌های توسعه مالی
  3. گسترده شدن نقش پول و اعتبار در فعالیت‌های اقتصادی کشور
  4. روند رو به رشد توسعه بازارهای مالی دنیا (افضلی ابرقویی، ۱۳۸۸).

توسعه بازار مالی یک عامل مهم در حرکت به سمت رشد اقتصادی، به ویژه در اقتصادهای نوپا محسوب می‌شود. این پدیده می‌تواند از یک سو به افزایش کاریی سیستم مالی و از سویی دیگر بر فعالیت‌های اقتصادی، تقاضای انرژی و کیفیت محیط زیست اثرگذار باشد (مرادپور اولادی، ابراهیمی و ترکمان‌احمدی، ۱۳۹۱).

بخش مالی دو بازار (پول و سرمایه) را از چهار بازار اصلی موجود در اقتصاد (بازار کالا، کار، پول و سرمایه) در بر می‌گیرد. این بخش به علت ایفا کردن نقش مفید واسطه‌ای در تخصیص بهینه منابع به همه بخش‌های اقتصاد از جمله بخش واقعی (شامل بازارهای کالا و کار)، به وسیله کاهش دادن هزینه‌های تأمین مالی و هم‌چنین، تشویق پس‌اندازها و استفاده کارا از آن‌ ها، سهم عمده‌ای در رشد بلندمدت اقتصادی دارد. بنابراین، با توجه به اهمیت ارتباط میان توسعه مالی و عملکردهای اقتصادی، از جمله رشد اقتصادی (از طریق اعطای اعتبارات مالی به بخش خصوصی)[۴] و تجارت بین‌الملل، در این مطالعه، توسعه بخش مالی کشور مورد بررسی قرار می‌گیرد (راستی، ۱۳۸۹).

۱-۸ اهداف تحقیق

  • بررسی وجود رابطه بلندمدت میان متغیرهای عوامل توسعه اقتصادی، مصرف انرژی، توسعه مالی، توسعه سیاسی، تجارت بین‌المللی و کیفیت زیست‌محیطی در ایران
  • آزمون اثر نهایی توسعه اقتصادی، مصرف انرژی، توسعه مالی، توسعه سیاسی و باز بودن تجاری بر روی انتشارات CO2
  • ارائه یک بسته سیاستی جامع زیست‌محیطی، تجاری، مالی و اقتصادی جهت حفظ رشد اقتصادی در ایران

۱-۹ فرضیه‌های تحقیق

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *