۱-۱۰                                               تعریف عملیاتی واژگان کلیدی تحقیق ۸

۱-۱۱ جمع بندی ۱۱

۱-۱۲ چهارچوب کلی پژوهش ۱۲

فصل دوم مروری بر ادبیات تحقیق: ۱۳

۲-۱ مقدمه ۱۴

۲-۲ ارزیابی عملکرد ۱۴

۲-۲-۱ تعریف ارزیابی عملکرد ۱۴

۲-۲-۲ تاریخچه ارزیابی ۱۶

۲-۲-۳ اهمیت و ضرورت ارزیابی عملکرد ۱۷

۲-۲-۴ دیدگاه‌های سنتی و نوین در ارزیابی عملکرد ۱۹

۲-۲-۵ فرایند ارزیابی عملکرد ۲۱

۲-۲-۶ مدلها و الگوهای سیستم ارزیابی عملکرد ۲۴

۲-۳ لیزینگ ۳۱

۲-۳-۱ تشریح مختصر عملیات لیزینگ در ایران ۳۱

۲-۳-۲ تاریخچه لیزینگ در ایران ۳۳

۲-۳-۳ انواع روش‌های لیزینگ ۳۴

۲-۳-۴ مزایای تأمین مالی از شرکت‌های لیزینگ در مقایسه با بانکها ۳۹

۲-۳-۵ مزایای لیزینگ ۴۰

۲-۳-۶ نقش لیزینگ در توسعه اقتصادی کشورها ۴۱

۲-۳-۷ انواع شرکت‌های لیزینگ از نظر نوع مالکیت ۴۲

۲-۳-۸ منابع مالی شرکت‌های لیزینگ ۴۳

۲-۳-۹ شیوه محاسباتی اقساط ماهیانه در شرکت‌های لیزینگ ۴۴

۲-۳-۱۰ محدودیت‌های معاملاتی و محاسباتی شرکت‌های لیزینگ ۴۵

۲-۴ تحلیل پوششی داده‌ها (DEA) 46

۲-۴-۱ دو مشخصه اساسی برای الگوی (DEA) 47

۲-۴-۲ مزایای روش DEA 48

۲-۴-۳  محدودیت های الگوی (DEA) در مقایسه با سایر الگوها ۴۹

۲-۴-۴ رابطه تعداد ورودیها و خروجی ها  با تعداد DMUها ۴۹

۲-۵ رویکرد AHP/DEA برای رتبه‌بندی واحدهای تصمیم گیرنده ۵۰

۲-۶. روش AHP/DEA تقاطعی برای رتبه بندی واحدهای تصمیم گیرنده ۵۳

۲-۷ پیشینه تحقیق ۵۵

۲-۸ جمع بندی ۷۲

فصل سوم روش تحقیق: ۷۳

۳-۱ مقدمه ۷۴

۳-۲ روش‌شناسی تحقیق ۷۵

۳-۳ مدل مفهومی تحقیق ۷۶

۳-۴ جمعیت آماری و نمونه پژوهش ۷۸

۳-۴-۱ جامعه آماری ۷۸

۳-۵ انتخاب متخصصین ۷۹

۳-۶ جمع‌ آوری داده‌های شرکت‌های لیزینگ ۷۹

۳-۷ روش گردآوری اطلاعات : ۷۹

۳-۸ قلمرو تحقیق ۸۰

۳-۹ چگونگی انتخاب متغیرها ۸۰

۳-۱۰ تعریف مفهومی و نحوه محاسبه شاخص‌ها ۸۱

۳-۱۱ روش تجزیه و تحلیل داده‌ها ۸۳

۳-۱۲ معرفی شرکت‌های لیزینگ مورد بررسی ۸۳

۳-۱۳ جمع بندی ۹۸

فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها: ۹۹

۴-۱ مقدمه: ۱۰۰

۴-۲ نحوه انتخاب شاخص‌ها و اولویت‌بندی آنها ۱۰۰

۴-۳ ارزیابی عملکرد شرکت‌های فعال در صنعت لیزینگ در سال ۱۳۸۷ ۱۰۲

۴-۳-۱ محاسبه کارایی شرکت‌ها با بهره گرفتن از مدل DEA 104

۴-۳-۲ رتبه‌بندی شرکت‌های کارا با مدل AHP/DEA سینوانی استرن و همکاران ۱۰۵

۴-۳-۳ رتبه‌بندی شرکت‌های کارا با مدل AHP/DEA تقاطعی ۱۰۹

۴-۳-۳-۲ گام دوم: محاسبه وزن‌های واحدها توسط AHP. 111

۴-۴ ارزیابی عملکرد شرکت‌های فعال در صنعت لیزینگ در سال ۱۳۸۸ ۱۱۵

۴-۵ ارزیابی عملکرد شرکت‌های فعال در صنعت لیزینگ در سال ۱۳۸۹ ۱۲۰

۴-۶ ارزیابی عملکرد شرکت‌های فعال در صنعت لیزینگ در سال ۱۳۹۰ ۱۲۶

۴-۷ ارزیابی عملکرد شرکت‌های فعال در صنعت لیزینگ در سال ۱۳۹۱ ۱۳۲

۴-۸ ارزیابی عملکرد شرکت‌های فعال در صنعت لیزینگ در بازه زمانی ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۱ ۱۳۸

۴-۹ جمع بندی ۱۴۳

فصل پنجم نتیجه گیری و پیشنهادات: ۱۴۴

۵-۱ مقدمه ۱۴۵

۵-۲ چگونگی انتخاب متغیرها ۱۴۵

۵-۳ روش تجزیه و تحلیل داده‌ها ۱۴۵

۵-۴ بحث و نتیجه گیری ۱۴۶

۵-۵ پیشنهاداتی برای تحقیقات آتی ۱۴۹

۵-۶  محدودیتهای تحقیق ۱۵۰

منابع. ۱۵۱

پیوست ها ۱۶۰

فهرست جداول

عنوان                                                                                                                صفحه

جدول (۲-۱): ارزیابی دستگاه ها و کارکنان بر اساس نگرش نوین در مقایسه با نگرش سنتی (اسنپ و همکاران، ۴۱:۱۹۹۴) ۲۰

جدول (۲-۲). ماتریس تقاطعی ۵۴

جدول (۲-۳):بررسی مطالعات انجام شده در حوزه ارزیابی عملکرد و مطالعات انجام شده در صنعت لیزینگ. ۶۶

جدول (۴-۱): رتبه‌بندی حاصل از آزمون فریدمن برای کل شاخص‌ها ۱۰۰

جدول (۴-۲) : رتبه‌بندی شاخص‌ها بر حسب وزنشان (به صورت نزولی) ۱۰۱

جدول (۴-۳) مقادیر شاخص‌ها برای هر شرکت در سال ۱۳۸۷. ۱۰۳

جدول (۴-۴): کارایی به دست آمده برای شرکت‌ها با بهره گرفتن از مدل DEA برای سال ۱۳۸۷. ۱۰۴

جدول (۴-۵) ماتریس مقایسات زوجی حاصل از مرحله اول در سال ۱۳۸۷. ۱۰۸

جدول (۴-۶): ماتریس تقاطعی برای واحدهای کارا در سال ۱۳۸۷. ۱۱۰

جدول (۴-۷): ماتریس مقایسه زوجی مربوط به سال ۱۳۸۷. ۱۱۱

جدول (۴-۸): وزن‌های به دست آمده از مدل AHP/DEA تقاطعی برای شرکت‌های کارا در سال ۱۳۸۷. ۱۱۱

جدول(۴-۹): رتبه‌بندی کامل شرکت‌ها در سال ۱۳۸۷. ۱۱۲

جدول (۴-۱۰) مقادیر شاخص‌ها برای هر شرکت در سال ۱۳۸۸. ۱۱۵

جدول (۴-۱۱): کارایی به دست برای شرکتها با بهره گرفتن از مدل DEA برای سال ۱۳۸۸. ۱۱۶

جدول (۴-۱۲): وزن‌های به دست آمده از مدل AHP/DEA تقاطعی برای شرکت‌های کارا در سال ۱۳۸۸. ۱۱۷

جدول(۴-۱۳): رتبه‌بندی کامل شرکت‌ها در سال ۱۳۸۸. ۱۱۷

جدول (۴-۱۴): مقادیر شاخص‌ها برای هر شرکت در سال ۱۳۸۹. ۱۲۱

جدول (۴-۱۵): کارایی به دست آمده برای شرکت‌ها با بهره گرفتن از مدل DEA برای سال ۱۳۸۹. ۱۲۲

جدول (۴-۱۶): وزن‌های به دست آمده از مدل AHP/DEA تقاطعی برای شرکت‌های کارا در سال ۱۳۸۹. ۱۲۳

جدول(۴-۱۷): رتبه‌بندی کامل شرکت‌ها در سال ۱۳۸۹. ۱۲۳

جدول (۴-۱۸) مقادیر شاخص‌ها برای هر شرکت در سال ۱۳۹۰. ۱۲۷

جدول (۴-۱۹): کارایی به دست آمده برای شرکت‌ها با بهره گرفتن از مدل DEA برای سال ۱۳۹۰. ۱۲۸

جدول (۴-۲۰): وزن‌های به دست آمده از مدل AHP/DEA تقاطعی برای شرکت‌های کارا در سال ۱۳۹۰. ۱۲۹

جدول(۴-۲۱): رتبه‌بندی کامل شرکت‌ها در سال ۱۳۹۰. ۱۲۹

جدول (۴-۲۲): مقادیر شاخص‌ها برای هر شرکت در سال ۱۳۹۱. ۱۳۲

جدول (۴-۲۳): کارایی به دست آمده برای شرکتها با بهره گرفتن از مدل DEA در سال ۱۳۹۱. ۱۳۳

جدول (۴-۲۴): وزن‌های به دست آمده از مدل AHP/DEA تقاطعی برای شرکت‌های کارا در سال ۱۳۹۱. ۱۳۴

جدول(۴-۲۵): رتبه‌بندی کامل شرکت‌ها در سال ۱۳۹۱. ۱۳۵

جدول (۴-۲۶): نمره کارایی و رتبه هر شرکت در سال‌های ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۱. ۱۳۸

 

 

 

 

شکل ها

عنوان شکل                                                                                               صفحه

شکل (۲-۱): چرخه ارزیابی عملکرد برای سازمان  (الهی،۵۲:۱۳۷۸)۱۹

شکل (۲-۲): فرایند ارزیابی عملکرد در سازمان (تولایی، ۱۹:۱۳۸۶)۲۴

شکل (۲-۳): مدل چارچوب مدوری و استیپل (مدوری و استیپل، ۲۴:۲۰۰۰)۲۸

 

نمودارها

عنوان نمودار                                                                                               صفحه

نمودار (۲-۱): تشریح عملیات لیزینگ در ایران (میری، ۱۳۰:۱۳۸۹)۳۱

نمودار (۳-۱): مدل مفهومی و مراحل انجام تحقیق۷۷

نمودار (۴-۱): کارایی به دست آمده برای شرکت‌ها با بهره گرفتن از مدل DEA برای سال۱۳۸۷۱۱۳

نمودار (۴-۲): کارایی به دست برای شرکت­ها با بهره گرفتن از مدل DEA برای سال ۱۳۸۸.۱۱۸

نمودار (۴-۳): کارایی به دست برای شرکت­ها با بهره گرفتن از مدل DEA برای سال ۱۳۸۹.۱۲۴

نمودار (۴-۴): کارایی به دست برای شرکت­ها با بهره گرفتن از مدل DEA برای سال ۱۳۹۰.۱۳۰

نمودار (۴-۵): کارایی به دست برای شرکت­ها با بهره گرفتن از مدل DEA برای سال ۱۳۹۱.۱۳۶

 

فصل اول:

کلیات تحقیق

  • مقدمه

امروزه گسترش و توسعه صنعت لیزینگ[۱] به عنوان یک ضرورت عمومی در سراسر جهان بر کسی پوشیده نیست. نقش عملیات لیزینگ در چرخه اقتصادی کشور­ها و اثرات مثبت و اجتناب‌ناپذیری که در ایجاد تعادل در عرضه و تقاضا و سرانجام توازن منطقی در موازنه پرداخت­های جوامع صنعتی و رو به رشد به جای گذاشته، موجب گردیده است، این شیوه اعتباری امروزه با تکیه بر تخصص و ویژگی‌های نوین اجرایی بتواند موقعیت خود را به عنوان یکی از مهم‌ترین منابع تأمین اعتبار در سطح اقتصاد داخلی و بین‌المللی تصویب نماید. بر این اساس، بخش عظیمی از عملیات مالی سرمایه‌گذاری و تأمین اعتبار در جهان با بهره گرفتن از روش‌های نوین لیزینگ انجام می‌پذیرد، به طوری که بر اساس بررسی‌های مؤسسات مطالعاتی اقتصادی معتبر جهان، روش تأمین اعتبارات از طریق لیزینگ، در بین مکانیزم­ های گوناگون اعتباری، بعد از وام­های مستقیم بانکی در مرتبه دوم قرار گرفته است.

در کشور ما نیز با توجه به وجود نیاز مبرم به چنین شیوه تأمین مالی، شرکت‌های مختلفی پا به صنعت لیزینگ نهادند.

به نظر پیتر دراکر هنگامی که در یک سازمان تحول ایجاد نمی‌شود نظام سنجش عملکرد آن باید مورد بازنگری قرار گیرد. بنابراین بررسی روش‌های فعلی ارزیابی عملکرد شرکت­ها برای استفاده بهره‌ور از منابع و کسب مزیت رقابتی بسیار مهم جلوه می­ کند. شاخص ­های موجود نمی‌توانند تصویری یکپارچه و کامل از عملکرد شرکت­ها ارائه کنند در این میان استفاده از مدل تحلیل پوششی داده‌ها (DEA)[2] جهت ارزیابی مستمر عملکرد و رتبه‌بندی شرکت‌ها می‌تواند راهگشا باشد. به همین دلیل هدف اصلی از انجام این پژوهش ارزیابی عملکرد شرکت‌های فعال در صنعت لیزینگ با بهره گرفتن از کاراترین روش ارزیابی، می‌باشد.

  • بیان مسئله

نقش عملیات لیزینگ در چرخه اقتصادی کشورها و اثرات مثبت و اجتناب‌ناپذیری که در ایجاد تعادل در عرضه و تقاضا و سرانجام توازن منطقی در موازنه پرداخت‌های جوامع صنعتی و رو به توسعه به جای گذاشته، موجب گردیده است که این شیوه اعتباری، امروز با تکیه بر تخصص‌ها و ویژگی‌های نوین اجرایی بتواند موقعیت خود را به عنوان یکی از مهم‌ترین روش‌های تأمین اعتبار در سطح اقتصاد داخلی و بین‌المللی تثبیت نماید.  بر این اساس، تحقیقاً بخش عظیمی از عملیات مالی، تسهیلاتی و سرمایه‌گذاری و تأمین اعتبار در جهان با بهره گرفتن از روش‌های نوین لیزینگ انجام می‌پذیرد. به طوری که بر اساس بررسی‌های مؤسسات مطالعاتی اقتصادی معتبر جهان روش تأمین اعتبارات از طریق لیزینگ، در بین مکانیزم­ های گوناگون اعتباری، بعد از وام­های مستقیم بانکی در مرتبه دوم قرار گرفته است (آملی دیوا، ۱۳۸۶ :۸۸).

رقابت روزافزون در محیط­های اقتصادی، شرکت­ها را بر آن داشته که پیرامون عملکرد خود هوشیارتر عمل کنند. همان‌گونه که هر سال میلیاردها دلار صرف مخارج سرمایه­ای می­گردد، مؤثرترین راه­ها برای تحصیل تجهیزات هر روز بیش از پیش مورد توجه قرار می‌گیرد. شرکتی که از مؤثرترین روش‌های کسب درآمد استفاده می‌کند، از این رقابت فایده خواهد برد. بنابراین لیزینگ در برابر خرید به عنوان جزء لاینفک تصمیم‌گیری جهت تحصیل تجهیزات سرمایه‌ای مورد توجه قرار می­گیرد (دیلن، ۲۳:۱۳۸۵).

در کشور ما نیز با توجه به وجود نیاز مبرم به چنین شیوه تأمین مالی، شرکت‌های مختلفی پا به صنعت لیزینگ نهادند. به طوری که بسیاری از شرکت‌های دولتی و غیردولتی در حال حاضر در کشور مشغول به فعالیت در این زمینه می‌باشند. بنابراین شناخت عملکرد شرکت‌های لیزینگ می ­تواند در جهت شروع فعالیت‌های جدید و همچنین حفظ فعالیت‌های موجود به این شرکت­ها یاری رساند. لذا مسئله‌ای که ما در این تحقیق با آن روبرو هستیم این است که عملکرد شرکت‌های فعال در صنعت لیزینگ در ایران چگونه است؟

  • اهمیت و ضرورت تحقیق

۱-۳-۱. اهمیت و ضرورت تحقیق از لحاظ نظری

امروزه به دلیل تحولات وسیعی که طی نیم قرن اخیر در عرصه اقتصادی جهان، رخ داده است و همچنین تغییر و تحولات گسترده در زمینه عرضه و تقاضا، موجب شده است تا دست اندرکاران سیاست­های اقتصادی در کشورها، برنامه‌های لازم برای تأسیس شرکت‌هایی جدید، که می‌توانند ابزارهای اعتباری در جهت رشد صنایع و اقتصاد آن‌ ها محسوب شوند را در دستور کار خود قرار دهند.

شرکت‌های لیزینگ از جمله واحدهایی هستند که با تدوین مناسب آئین نامه‌ها و مقررات فعالیت آن‌ ها، می‌توانند سهم بسزایی در رشد و توسعه اقتصادی کشورها داشته باشند. بر اساس بررسی‌های صورت گرفته امروزه بیش از ۲۰ درصد از کل سرمایه‌گذاری روی تجهیزات در دنیا، از طریق لیزینگ انجام می‌شود (البته این میزان فقط شامل دارایی‌های منقول می‌باشد). مطالعات نشان می‌دهد که روش تأمین مالی از طریق لیزینگ، در بین مکانیز­م­های گوناگون اعتباری، بعد از وام‌های مستقیم بانکی در مرتبه دوم قرار گرفته است و بیش از یک سوم اعتبارات از این طریق تأمین می‌شود.

حال با توجه به آنچه که در خصوص ضرورت و اهمیت صنعت لیزینگ گفته شد، این سؤال اساسی مطرح است که نحوه عملکرد شرکت‌ها در صنعت لیزینگ چگونه است؟

غالباً گفته می‌شود که بدون ارزیابی عملکرد فعلی، هیچ بهبودی حاصل نمی‌شود. ارزیابی‌ها بر پایه نتایج اندازه‌گیری فعالیت‌ها و عملکرد صورت می‌گیرد. معمولاً کارایی و بهره­وری سازمانی با اندازه‌گیری نتایج عملکرد مورد ارزیابی قرار می‌گیرد، بنابراین هر سازمانی نیازمند طراحی سیستمی برای اندازه‌گیری عملکرد می‌باشد که در خصوص کارایی و اثربخشی فعالیت‌های بخش‌های مختلف سازمان اطلاعات مربوط، دقیق و به موقع برای تصمیم گیران ارائه نماید (چن، ۲۰۰۹).

به طور کلی چنانچه سیستم مالی یک کشور که مؤسسات لیزینگ جزیی از آن هستند کارایی داشته باشند، منابع مالی به صورت بهینه به بخش­های کارای اقتصاد تخصیص می­یابد و موجب افزایش تولید، سطح اشتغال و رشد اقتصادی خواهد شد در حالیکه تأمین مالی از طریق لیزینگ یکی از بخش‌های حیاتی تأمین مالی مدرن می‌باشد بنابراین سنجش عملکرد و محاسبه کارایی شرکت‌های لیزینگ از اهمیت بسزایی برخوردار است.

 

۱-۳-۲. اهمیت و ضرورت تحقیق از لحاظ کاربردی

از آنجا که هر بنگاه اقتصادی برای ادامه حیات خود در جریان رقابت با سایر بنگاه‌های موجود در یک صنعت با توجه به رشد فزاینده تکنولوژی و موج گسترده اطلاع‌رسانی و توسعه خدمات متنوع، همواره باید از پویایی لازم برخوردار باشد، لذا کنترل و ارزیابی مستمر فعالیت آن بنگاه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر می کند، بنابراین شرکت‌های لیزینگ نیز به عنوان عضو فعال این سیستم از این قاعده مستثنی نبوده و ارزیابی به گونه‌های مختلف را در این خصوص می‌طلبند.

علاوه بر این کارایی شرکت‌های لیزینگ از جمله موضوعاتی است که هم برای مدیران آن‌ ها و سیستم نظارتی و هم برای مشتریان و سایر ذینفعان این شرکت‌ها حائز اهمیت است، چرا که مدیران برای باقی ماندن در عرصه رقابت با سایر شرکت‌ها نیازمند رسیدن به بالاترین سطح کارایی بوده و از طرف دیگر مشتری و سیستم نظارتی می‌دانند که افزایش کارایی همواره توأم با کاهش قیمت و افزایش کیفیت خواهد بود. بنابراین در این تحقیق علاوه بر ارزیابی عملکرد و تعیین میزان کارایی شرکت­ها، نه تنها شرکت­های لیزینگ ناکارا رتبه ­بندی می­شوند بلکه شرکت­های کارا نیز رتبه ­بندی شده که اهمیت این کار از آن جهت است که شرکت­های کارایی که در رتبه ­های پایین­تر قرار گرفته­اند می­توانند در جهت ارتقاء کارایی خود اقدام کنند.

با توجه به تمامی مواردی که ذکر شد و همانطور که در فصل دوم تشریح می‌شود، به دلیل اهمیت بالای ارزیابی عملکرد و از طرف دیگر نقش مهم شرکت‌های لیزینگ در توسعه اقتصاد، ارزیابی عملکرد آنها موضوع بسیار مهمی است و پس از بررسی مطالعات پیشین یافت شد که هیچ‌گونه تحقیقی در زمینه ارزیابی عملکرد شرکت‌های لیزینگ انجام نشده است بنابراین تمامی این مسائل دلیلی بر انجام این تحقیق شدند.

  • هدف‌های تحقیق

هدف اصلی این تحقیق «سنجش عملکرد شرکت‌های فعال در صنعت لیزینگ با بهره گرفتن از تکنیک تحلیل پوششی داده‌ها (DEA)» می‌باشد که در طی انجام این پژوهش اهداف فرعی زیر را نیز تحقق خواهیم بخشید؛

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *