۲-۱- مقدمه. ۱۰

۲-۲- مفهوم تکنولوژی ۱۰

۲-۳- طبقه بندی تکنولوژی ۱۲

۲-۴- عناصر اصلی تکنولوژی ۱۳

۲-۵-  مدیریت تکنولوژی ۱۴

۲-۶- تکنولوژی و مزیت رقابتی ۱۶

۲-۶-۱- ابعاد مزیت رقابتی ۱۷

۲-۷- اکتساب تکنولوژی ۱۸

۲-۷-۱- انتقال تکنولوژی ۲۱

۲-۷-۲- انواع شیوه های اکتساب تکنولوژی ۲۴

۲-۷-۳-  مدل‌های اکتساب تکنولوژی ۳۰

۲-۸- مروری بر تحقیقات گذشته. ۴۱

۲-۸-۱- جایگاه اکتساب تکنولوژی در مطالعات صورت پذیرفته. ۴۱

۲-۸-۲- سابقه تحقیقات و مطالعات انجام گرفته. ۴۲

۲-۸-۳- معیارهای تاثیرگذار بر شیوه های اکتساب تکنولوژی ۵۳

فصل سوّم. ۶۳

۳-۱-مقدمه. ۶۴

۳-۲-روش تحقیق ۶۴

۳-۳- ابزار و روش گرد آوری اطلاعات ۶۵

۳-۴- روایی ابزار اندازه گیری ۶۶

۳-۵-جامعه و نمونه تحقیق ۶۶

۳-۶-تکنیک DEMATEL فازی ۶۶

۳-۷- روش تحلیل شبکه  ANP. 70

۳-۷-۱- تفاوت روش تحلیل شبکه و تحلیل سلسله مراتبی ۷۱

۳-۷-۲- مراحل روش تحلیل شبکه. ۷۲

۳-۷-۲-۱- ساخت مدل و پیکربندی مساله. ۷۲

۳-۷-۲-۲-تشکیل ماتریس مقایسه زوجی و محاسبه بردار های وزن ۷۲

۳-۷-۲-۳-تشکیل سوپر ماتریس ۷۳

۳-۷-۲-۴محاسبه توزیع ماندار سوپر ماتریس وزن دار شده ۷۴

۳-۷-۲-۵- نرمال کردن وزن‌های بدست آمده با در نظر گرفتن هر خوشه. ۷۴

۳-۷-۲-۶-انتخاب گزینه برتر. ۷۴

فصل چهارم. ۷۵

۴-۱- مقدمه. ۷۶

۴-۲- گروه بندی عوامل تاثیر گذار در استراتژی اکتساب تکنولوژی ۷۶

۴-۲-۱- عوامل شناسایی شده برای قابلیت سازمان ۷۷

۴-۲-۲- عوامل شناسایی شده برای استراتژی سازمان ۷۷

۴-۲-۳- عوامل شناسایی شده برای برای تکنولوژی ۷۸

۴-۲-۴- عوامل شناسایی شده برای عوامل محیطی ۷۸

۴-۳- تاثیر گروه های اصلی اثر گذار بر همدیگر. ۷۹

۴-۴- شناسایی ارتباط عوامل در درون هریک از گروه‌ها ۸۳

۴-۴-۱- ارتباط بین عوامل مربوط به قابلیت سازمان ۸۳

۴-۴-۲- ارتباط بین عوامل مربوط به استراتژی سازمان ۸۴

۴-۴-۳- ارتباط بین عوامل مربوط به تکنولوژی سازمان ۸۵

۴-۴-۴- ارتباط بین عوامل مربوط به محیط ۸۶

جدول۴-۸ ارتباط عوامل مربوط به محیط ۸۶

۴-۵- مدل تحقیق ۸۷

۴-۶- روش ANP برای اولویت بندی استراتژی‌های اکتساب ۸۸

۴-۶-۱- اولویت بندی تاثیر هر یک از گروه‌ها بر روی هدف ۸۸

۴-۶-۲- اولویت بندی معیارها در درون هر کدام از گروه‌ها ۸۹

۴-۶-۳- سوپر ماتریس اولیه. ۹۳

۴-۶-۴- توزیع ماندار سوپر ماتریس ۹۷

۴-۶-۵- وزن نرمال شده استراتژی‌های اکتساب تکنولوژی ۱۰۱

فصل پنجم. ۱۰۲

۵-۱- مقدمه. ۱۰۳

۵-۲- تجزیه‎وتحلیل سوالات تحقیق ۱۰۳

۵-۲-۱- سوال اصلی ۱۰۳

۵-۲-۲- سوالات فرعی: ۱۰۴

۵-۳- یافته‌ها و نتایج تحقیق ۱۰۵

۵-۴- پیشنهادات تحقیق ۱۰۷

۵-۴-۱- پیشنهادهایی برای صنعت پتروشیمی ایران ۱۰۷

۵-۴-۲- پیشنهادهای برای تحقیقات آتی ۱۰۷

ضمیمه. ۱۰۸

Abstract 143

چکیده

با توجه به سرعت جهانی شدن و  رقابت تنگاتنگ در عرصه جهانی، تکنولوژی‌های برتر به عنوان مزیت رقابتی برای حضور در بازار های جهانی مطرح شده‌اند. اگر سازمان‌ها می‌خواهند از تغییرات تکنولوژیکی عقب نمانند، می‌باید قادر باشند تا تکنولوژی‌های مورد نیاز خود را کسب و از تکنولوژی‌های خود بهره برداری کنند. در تنظیم استراتژی تکنولوژی یکی از بحرانی‌ترین مراحل این است که چگونه تکنولوژی مورد نیاز را کسب کنیم. اکتساب تکنولوژی این مورد را در نظر می‌گیرد که آیا تکنولوژی را از طریق توسعه داخلی، همکاری با دیگر شرکت‌ها و موسسات و یا خرید تکنولوژی بدست آوریم.

این پژوهش با هدف اولویت بندی استراتژی های اکتساب تکنولوژی انجام گرفت که اجزای کلیدی موثر بر سبک اکتساب تکنولوژی شناسایی گردید سپس این عوامل در چهار گروه عوامل محیطی ، تکنولوژی سازمان، استراتژی  وعوامل مربوط به قابلیت سازمان گروه بندی شد. ارتباط درون هر یک از گروه ها با بهره گرفتن از ماتریس مقایسات زوجی بدست آمد و ارتباط بین گروه ها با تکنیک  DEMATEL  فازی حاصل شد و نهایتا با بهره گرفتن از روش ANP استراتژی های اکتساب تکنولوژی اولویت بندی گردید.

در بین استراتژی های اکتساب تکنولوژی خرید در اولویت اول، همکاری در اولویت دوم و ساخت در اولویت سوم قرار گرفت. در بین دوازده عامل محیطی، عوامل سیاسی و قانونی و اجرای تحریم‌های اقتصادی با ۱/۲۷ درصد بیشترین تاثیر، در میان نه عامل مربوط به قابلیت سازمان، معیار آشنایی شرکت با وضعیت بازار ۶/۲۶ درصد دارای بیشترین تاثیر، عوامل مربوط به استراتژی سازمان شامل پنج عامل بود که در بین این پنج عامل، معیار تناسب با استراتژی کسب و کار با ۳/۵۱ درصد در رتبه اول و در بین عوامل مربوط به تکنولوژی، هزینه های تحقیق و توسعه با ۴/۲۱ درصد در اولویت اوّل تاثیر گذاری بر استراتژی اکتساب تکنولوژی قرار دارد.

واژگان کلیدی: مدیریت تکنولوژی، استراتژی، اکتساب تکنولوژی، DEMATEL فازی، ANP

 ۱-۱- مقدمه

در سراسر تاریخ انسان، تکنولوژی  تاثیری عمیق بر توسعه انسان و بر پیشرفت تمدن داشته است. علی رغم  این حقیقت که تکنولوژی بزرگ‌ترین و فراگیرترین عامل موثر بر زندگی انسان امروزی است، اما هنوز هم برای بسیاری از مردم یک معماست و هنوز هم بسیاری از عوام و خواص نمی‌توانند تعریف دقیقی از آن ارائه بدهند. لذا بهتر است بحث را با ارائه تعریفی روشن از تکنولوژی آغاز کنیم . (خلیل،۱۳۸۶)

تکنولوژی را می‌توان تمام دانش، کالاها، فرایندها،ابزارها، روش‌ها و سیستم‌هایی تعریف کرد که در جهت خلق و ساخت کالاها و ارائه خدمات به کار گرفته می‌شوند. تکنولوژی عبارتست از روش انجام کارها به وسیله ما. تکنولوژی ابزاری است که به وسیله آن می‌توانیم به اهداف خود دست یابیم. تکنولوژی، اجرای عملی دانش است، ابزاری است که به کمک تلاش و سعی آدمی می‌آید.(همان منبع)

با توجه به سرعت جهانی شدن و  رقابت تنگاتنگ در عرصه جهانی، تکنولوژی‌های برتر به عنوان مزیت رقابتی برای حضور در بازار های جهانی مطرح شده‌اند. اگر سازمان‌ها می‌خواهند از تغییرات تکنولوژیکی عقب نمانند، می‌باید قادر باشند تا تکنولوژی‌های مورد نیاز خود را کسب و از تکنولوژی‌های خود بهره برداری کنند. لذا تصمیماتی در این خصوص اتخاذ می‌شود باید در فعالیت‌های طراحی استراتژی و برنامه ریزی یک سازمان مد نظر قرار گیرند. چنانچه در یک سازمان امکان دسترسی به تکنولوژی در داخل نباشد به منزله ناتوانی روی تکنولوژی کلیدی است که باید از بیرون تامین نماید( بین،۲۰۰۷) .

۱-۲- بیان مسئله

تدوین و اجرای موثر استراتژی تکنولوژی به عنوان عامل اصلی در مزیت رقابتی یک شرکت لحاظ می‌گردد. مطالعات زیادی در مورد اینکه چه طور چشم انداز استراتژی تکنولوژی را تعریف کنیم، وجود دارد. برخی از این مطالعات بر توسعه تکنولوژی و برخی بر توسعه دانش تاکید دارد.(داونپورت[۱] و دیگران، ۲۰۰۳). اما آنچه همه ادبیات‌ها در آن مشترک هستند این است که استراتژی تکنولوژی فرایندی است که، از مجموعه ای گام‌هایی تشکیل می‌شود که این گام‌ها از تصمیم‎گیری استراتژیک  تا اجرای استراتژیک را  مورد توجه قرار می‌دهد. از جمله آنها می‌توان به اکتساب، مدیریت و اکتشاف تکنولوژی اشاره کرد(داونپورت و دیگران، ۲۰۰۳) ( فورد[۲]، ۲۰۰۸ (.

در تنظیم استراتژی تکنولوژی یکی از بحرانی‌ترین مراحل این است که چگونه تکنولوژی مورد نیاز را کسب کنیم. اکتساب تکنولوژی این مورد را در نظر می‌گیرد که آیا تکنولوژی را از طریق توسعه داخلی، همکاری با دیگر شرکت‌ها و موسسات و یا خرید تکنولوژی بدست آوریم(چو و یو[۳]،۲۰۰۰(. تنوع استراتژی‌های (سبک‌ها) اکتساب تکنولوژی و پیچیدگی محیط تجارت مدرن منجر به این شده که تصمیم‎گیری برای آن بسیار مشکل باشد. بنابراین نیاز مبرم به شناسایی عوامل داخلی و خارجی تاثیر گذار در شیوه اکتساب تکنولوژی  احساس می‌شود و همچنین تاثیر هر کدام از گروه عوامل بر گروه های دیگر نیز می‌تواند نهایتا تاثیر گذار بر سبک اکتساب تکنولوژی باشد و نتایج تحقیق بدون در نظر گرفتن تاثیر گروه‌ها بریکدیگر می‌تواند ناقص باشد به همین دلیل تاثیر آن‌ ها  بر یکدیگر نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

مطالعات زیادی انجام شده است که اجزای کلیدی موثر بر سبک اکتساب تکنولوژی را شناسایی  می‌کند(کروکاوا[۴]، ۱۹۹۷) (هوانگ و تانگ[۵]، ۲۰۰۷). با این حال وجود شکاف بین تصمیمات نهایی و عوامل اثر گذار احساس می‌شود. هر چند عوامل زیادی شناسایی شده که موثر در سبک اکتساب می‌باشند، اما وجود مطالعات اندک در مورد اینکه چطور یک تصمیم استراتژیک مبتنی بر مجموعه ای بزرگ از عوامل با رویکردی کمی و سیستماتیک  می‌توان گرفت، احساس می‌شود. شمار زیادی از استراتژی‌های اکتساب تکنولوژی شناسایی شده که شامل استراتژی خرید فن آوری، خرید لیسانس، ماموریت تحقیق و توسعه، ائتلاف تحقیق و توسعه، استفاده از کارمندان نخبه، تحقیق وتوسعه درونی و غیره می‌باشد که تصمیم‎گیری در این زمینه می‌تواند با بهره گرفتن از برنامه‎ریزی ریاضی، تجزیه‎وتحلیل آماری و روش‌های تصمیم‎گیری چند معیاره باشد.

در این پژوهش با توجه به وجود شرایط متعدد در سازمان‌ها، شرکتهای صنعتی و خدماتی از یکسو و از سوی دیگر  تنوع و تفاوت  استراتژی‌های اکتساب با توجه به نوع نیاز صنعت پتروشیمی ایران استراتژی مناسب انتخاب می‌شود. به منظور انتخاب استراتژی مناسب به دلیل محدودیت‌های دسترسی به خبرگان از روش‌های MADM استفاده خواهد شد.

۱-۳- ضرورت و اهمیت تحقیق

انتخاب استراتژی مناسب اکتساب تکنولوژی یکی از تصمیمات راهبردی مهم در خصوص تدوین استراتژی تکنولوژی می باشد. در سال های اخیر، تدوین و به کارگیری استراتژی تکنولوژی به عنوان یک محرک قوی در خصوص ایجاد و بهبود مزیت رقابتی صنایع مختلف مورد توجه قرار گرفته است. با وجود مطالعات و پژوهش های صورت گرفته  بر ارزیابی تکنولوژی و فرایندهای اکتساب آن تحقیقات اندکی در زمینه روش مناسب اکتساب تکنولوژی در صنایع خاص صورت پذیرفته است. این مساله موجب ایجاد چالشی برای تصمیم گیرندگانی که وظیفه اتخاذ تصمیماتی در خصوص چگونگی ارزیابی و تحلیل شرایط موجود و متعاقب آن اتخاذ تصمیماتی در خصوص چگونگی ارزیابی و تحلیل شرایط موجود و متعاقب آن اتخاذ تصمیمات منطقی و کارا در انتخاب شیوه مناسب اکتساب تکنولوژی با هدف بقاء و ایجاد مزیت رقابتی برای سازمان باشد، شده است. روش های دست یابی به تکنولوژی می بایست هم راستا با اهداف سازمان ها باشد. به سبب تنوع روش های اکتساب تکنولوژی و نیز محیط و شرایط متنوع سازمان ها و با توجه به نیاز های در حال رشد، لزوم بکارگیری مدل های ریاضی با بهره گیری از تکنیک های تصمیم گیری چند معیاره برای حل چنین مشکلاتی شده است.

۱-۴- اهداف تحقیق

هدف این تحقیق کمک به محققان و پژوهش گران برای مطالعه سیستمی در زمینه استراتژی اکتساب تکنولوژی و بررسی دلایل تاثیر بیشتر یا کمتر هر یک از این عوامل در کشور های در حال توسعه در تحقیقات آتی و تلاش برای رفع موانع موجود بود.

موسسات و مدیران اجرایی نیز می‌توانند در طراحی استراتژی تکنولوژی سازمان خود یافته‌ها های تحقیق حاضر را مورد مطالعه قرار دهند و با توجه به شاخص‌های شناسایی شده در این تحقیق اقدام به اولویت بندی استراتژی اکتساب تکنولوژی در سازمان خود نمایند. اهداف دیگری که این تحقیق دنبال می کرد به شرح زیر می‌باشد:

  1. با توجه به شرایط موجود در صنعت پتروشیمی استراتژی اکتساب تکنولوژی مناسب انتخاب گردید.
  2. عوامل اثر گذار در انتخاب استراتژی مناسب، تعیین شد.
  3. عوامل در گروه های مختلف طبقه بندی شد.
  4. میزان شدت تاثیر هر کدام از عوامل تعیین ‌گردید.
  5. چگونگی تاثیر گرو های اصلی اثر گذار بر همدیگر ا تعیین شد
  6. انتخاب بهترین رویکرد اکتساب تکنولوژی با توجه به شرایط موجود در صنعت پتروشیمی برای دست یابی به این هدف با توجه به موقعیت صنعت پتروشیمی از نظر هر یک از شاخص‌ها اقدام به انتخاب بهترین رویکرد اکتساب تکنولوژی گردید.

۱-۵- سوابق تحقیقات گذشته

اکتساب تکنولوژی به عنوان یک ضرورت در سازمان ها مطرح می شود بنابراین تحقیقات زیادی در حوزه های مختلف آن در داخل و خارج از سازمان انجام گرفته  است. هوانگ و تانگ در سال (۲۰۰۸)، تحقیقی در زمینه شناسایی فاکتور های تاثیر گذار در اکتساب تکنولوژی انجام دادند، در مطالعاتی که آلپ و همکارانش در سال (۱۹۹۷) انجام دادند به شناسایی فاکتور های تاثیر گذار در سبک اکتساب تکنولوژی و نفوذ تصمیم گیری برای اکتساب تکنولوژی جدید پرداختند، تسای و وانگ در سال (۲۰۰۸)، اقدام به بررسی سبک اکتساب خارجی تکنولوژی و عملکرد شرکت کردند و در تحقیق دیگری که توسط تسای و همکارانش در سال (۲۰۱۱)، انجام گرفت، سبک اکتساب خارجی تکنولوژی و نوآوری محصول را مورد بررسی قرار دادند.

در این فصل سوابقی مختصر از تحقیقات انجام گرفته در حوزه اکتساب تکنولوژی ذکر گردید و سوابق تفضیلی در فصل دوم ارائه خواهد شد.

۱-۶- سوالات تحقیق

۱-۶-۱- سوال اصلی

    خرید فایل متن کامل در سایت zusa.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *