• واقعهی عاشورا در سیرهی معصومین(ع) ۲۱
  • واقعهی عاشورا در منابع اهل سنّت. .
  • واقعهی عاشورا در کلام اندیشمندان جهان. .
  •  

    بخش دوم: منابع استنباط

    گفتار اوّل: قرآن .

    1. قرآن، کلام خدا .
    2. تحریفناپذیری قرآن. .
    3. دلالت قرآن. .

    ۱-۳. حجّیّت نصوص و ظواهر قرآن. .

    ۲-۳. ادلّه‌ی حجّیّت ظواهر. .

    ۳-۳. بررسی سخن اخباری‌ها .

    گفتار دوم: سنّت .

    1. سنّت در لغت. ۲۶
    2. سنّت در اصطلاح فقهی ۲۷
    3. ادلّهی حجّیّت سنّت پیامبر(ص) ۲۷
    4. ادلّهی حجّیّت سنّت امامان(ع) ۲۸
    5. فعل معصوم(ع) ۲۹

    ۱-۵. دلالت وظهور فعل معصوم(ع) ۲۹

    ۲-۵. نوع دلالت فعل ۳۲

    ۳-۵. مقایسهی ظهور قول و فعل ۳۲

    ۴-۵. ادلّهی حجّیّت ظهورات فعلی ۳۳

    ۵-۵. انواع فعل معصوم(ع) و ظهور آن. ۳۷

    1. تقریر معصوم(ع) ۴۱
    2. شیوه‌هاى دست‌یابى به سنّت. ۴۲

    ۱-۷. راههاى قطعى دستیابى به سنّت. ۴۲

    ۲-۷. راههاى غیرقطعى دستیابى به سنّت. ۴۳

    1. تخصیص کتاب به سنّت. ۴۶

    ۱-۸. تخصیص کتاب به خبر متواتر. ۴۷

    ۲-۸. تخصیص کتاب به خبر واحد. ۴۷

    گفتار سوم: اجماع .

    1. تعریف اجماع. .
    2. دیدگاه امامیّه درمورد اجماع. .

    گفتار چهارم: عقل. .

    1. بررسی واژهی «عقل» و «دلیل عقل» .
    2. دیدگاه امامیّه درمورد عقل .
    3. ملازمهی «حکم عقل» و «حکم شرع» .

    ۱-۳. ادلّه‌ی منکرین ملازمه. .

    ۲-۳. نقد ادلّه. .

     

    فصل دوم: دلایل عدم استناد فقهی به جریان عاشورا

    بخش اوّل: عدم انطباق با موازین فقهی

    گفتار اوّل: نهضت اباعبدالله(ع) جهاد یا دفاع؟. ۵۴

    1. جهاد. ۵۴

    ۱-۱. جهاد در لغت. .

    ۲-۱. جهاد در اصطلاح فقهی .

    ۳-۱. نوع وجوب. .

    ۴-۱. انواع جهاد. .

    1. دفاع. .

    ۱-۲. ادلّه‌ی مشروعیّت دفاع. .

    ۲-۲. دفاع شرعی .

    ۳-۲. شرایط دفاع و جهاد دفاعی .

    1. تحلیل حرکت اباعبدالله(ع) ۶۰

    ۱-۳. ملاک خروج ۶۲

    ۲-۳. خروج و فقدان شرایط ۶۳

    گفتار دوم: امر به معروف و نهی از منکر. ۷۴

    1. امر به معروف و نهی از منکر در کتاب و سنّت. ۷۶
    2. نوع وجوب. ۷۶
    3. شروط امر به معروف و نهی از منکر. ۷۸

    ۱-۳. اقوال فقهای صدر اوّل. ۷۸

    ۲-۳. شرط «عدم ضرر و مفسده» ۸۰

    ۳-۳. شرط «احتمال تأثیر» ۸۶

    ۴-۳. جمع‌بندی ۹۱

    گفتار سوم: القاء نفس در تَهلُکه. ۹۱

    گفتار چهارم: ترک مُهادنه. .

    1. تعریف مُهادنه. ۱۰۲
    2. حکم مُهادنه. ۱۰۲
    3. شروط مُهادنه. ۱۰۵
    4. تحلیل حرکت اباعبدالله(ع) ۱۰۷

     

    بخش دوم: تکلیف شخصی بودن

    گفتار اوّل: دیدگاه صاحب‌جواهر. .

    گفتار دوم: محورهای تحلیل صاحب‏جواهر. .

    گفتار سوم: تحلیل دیدگاه صاحب‌جواهر. .

    فصل سوم: فقه عاشورایی امام خمینی;

    بخش اوّل: تشکیل حکومت اسلامی. .

    بخش دوم: تقدّم مصالح عالیه. .

    بخش سوم: عاشورا، الگویی برای همه. .

    بخش چهارم: جمع‏بندی. .

    نتیجه‌گیری. .

    فهرست منابع .

    مقدّمه

    ۱.بیان مسأله

    یکی از محورهای قابل توجّه در موضوع عاشورا، که تا کنون نیز کمتر به آن پرداخته شده، بررسی تأثیر و نقشی است که این حرکت بزرگ در فقه سیاسی ما داشته است. یک نگاه به جنبه‌ی فقهی عاشورا، همان است که به صورت گسترده در ابوابی چند از عبادات و بر اساس متون روایی، مورد توجّه فقهای عظام قرار گرفته و آن همه آداب و سنن و احکام در فصول مختلف نماز و زیارات و روزه و طهارت و مانند آن را ویژه‌ی خود ساخته است و همه‌ی فقها نیز طبعاً به آن پرداخته و در ابواب مختلف فتوا داده ‏اند. یک نگاه به بعد فقهی نیز در عرض تحلیل‌ها و ارزیابی‏های تاریخی، اجتماعی و کلامی واقع شده و می‏شود و اصل حرکت امام را در چارچوب موازین فقهی بررسی می‏کند تا نشان دهد قیام امام (ع)از نقطه نظر فقهی، چه صورتی دارد و در کدام جایگاه قرار می‏گیرد و در واقع حرکت امام(ع) را بر اساس موازین موجود فقهی چگونه باید تفسیر و تحلیل کرد؟ چنان که می‏توان همین پرسش را از نقطه نظر تاریخی و اجتماعی داشت و یا آن را از نظر کلامی و در محدوده‌ی بحث علم امامت مطرح ساخت. امّا از منظر فقهی می‏توان نگاه سومی نیز برخاسته از نگاه دوم، به حرکت امام (ع)داشت و آن نقشی است که در فقهِ موجود و در کلمات فقهای عظام داشته است و چگونگی طرح و تحلیل آن به عنوان یک مستند فقهی و در واقع به مثابه‌ی مصداقی از سنّت عملی معصوم(ع). این همان بُعدی از عاشورا است که علی‏رغم اهمّیّتی که دارد کمتر به آن پرداخته شده و اینک وجهه اصلی این رساله قرار گرفته است.

    بنابراین آنچه در این رساله، مورد نظر است نه تحلیل فقهی انگیزه و ماهیت عاشورا، بلکه بررسی و ارزیابی این موضوع است که فقهای ما از چه منظری به عاشورا نگریسته‏اند و حرکت امام(ع) به عنوان سیره‌ی عملی معصوم(ع)، چه نقشی در فقه سیاسی آنان داشته است؟ به عبارت دیگر مسئله‌ی مورد بحث در رساله عبارت است از: «عدم استناد فقها به سیره‌ی امام حسین(ع) در جریان عاشورا، علی‌رغم این که سیره‌ی معصوم(ع) یکی از منابع مهم استنباط احکام فقهی است».

    1. ضرورت تحقیق

    در صورت اثبات امکان فقهی استناد به واقعه‌ی عاشورا، و همچنین اثبات این که قیـام حضرت در چارچوب قواعد و ادلّه‌ی فقهی قابل تحلیل می‌باشد، قهراً نباید آن را تکلیفی ویژه‌ی حضرت دانست و می‌توان در فروع مختلف فقهی و از جمله امـر به معروف و نهی از منکر، از آن استفاده نمود. همچنین بـا توجّه به اهمّیّت فقه سیاسی در عصر حاضر، با اثبات الگو بودن قیام امام حسین(ع)، پژوهش حاضر در ابعاد فقه سیاسی مؤثّر و راهگشا خواهد بود. توضیح این که با توجّه به مسائل فراوان پیش روی جامعه‌ی اسلامی و احساس نیاز فقه، بعد از انقلاب اسلامی، به حوزه‌های جدید و مباحث میان‌رشته‌ای همچون فقه سیاسی، ضرورت بررسی کیفیّت استفاده از این منبع عظیم در استنباط احکام، به‌ویژه در ابعاد مختلف فقه سیاسی و احکام حکومتی (خصوصاً پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و تشکیل حکومت اسلامی) برای روشن شدن امکان یا عدم امکان استناد به حرکت امام(ع) به عنوان یک منبع فقهی، واضح و آشکار است و استفاده از آن راهگشای بسیاری از مسائل پیش روی جامعه‌ی اسلامی خواهد بود و از همین‌جا جنبه‌ی نوآوری رساله مشخّص می‌گردد.

    سؤالات

    – چرا واقعه‌ی عاشورا به عنوان یک منبع فقهی، مورد استناد مشهور فقهای امامیّه قرار نگرفته است؟

    – آیا سیره‌ی امام حسین(ع) در جریان عاشورا به‌عنوان سنّت فعلی معصوم (ع) قابل استناد است؟

    – درصورت اثبات امکان استناد فقهی به جریان عاشورا، این جریان چه نقشی در فقه سیاسی دارد؟

    1. فرضیه

    خرید فایل متن کامل در سایت zusa.ir

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *