۲-۱۱مشکلات اختصاصی خواندن ۳۵

۲-۱۲ مشکلات غیر اختصاصی خواندن ۳۶

۲-۱۳ پیشینه تجربی پژوهش ۳۶

۲-۱۳-۱ پژوهشهای داخلی ۳۶

۲-۱۳-۲ پژوهشهای خارجی ۳۷

۲-۱۴ خلاصه فصل ۳۹

فصل سوم: روش­شناسی پژوهش ۴۰

۳-۱ مقدمه ۴۱

۳-۲ طرح پژوهش ۴۱

۳-۳ سازمان دهی اجرای مداخلات درمانگری ۴۱

۳-۶ نحوه سازمان دهی و صورت بندی اجرای بسته آموزشی ۴۲

۳-۶-۱ هماهنگی حرکتی- دیداری ۴۳

۳-۶-۲ تشخیص شکل از زمینه ۴۳

۳-۶-۳ پایداری یا ثبات شکل ۴۴

۳-۶-۵ ارتباط فضایی ۴۴

۳-۷ افراد شرکت کننده در پژوهش ۴۹

۳- ۸ معرفی موقعیت پژوهش ۵۳

۳- ۹ ابزار پژوهش ۵۳

۳-۱۰ روایی و پایایی ابزار پژوهش ۵۵

۳-۱۱ روش تجزیه و تحلیل داده­ ها ۵۶

فصل چهارم: یافته­ های تحقیق ۵۷

۴-۱ مقدمه ۵۸

۴-۲ توصیف داده­ ها ۵۸

۴-۳ تحلیل داده­ ها ۶۳

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری ۷۱

۵- ۱ مقدمه ۷۲

۵-۳ بحث و نتیجه ­گیری ۷۳

۵- ۴ نتیجه ­گیری کلی ۷۶

۵-۶ محدودیتهای پژوهش ۷۷

۵-۷ پیشنهادهای پژوهشی ۷۸

۵-۷-۱  پیشنهادهای کاربردی ۷۸

منابع. . ۸۰

منابع فارسی ۸۰

منابع انگلیسی ۸۵

ضمائم و پیوست­ها ۸

۱-۱       مقدمه

کم توان ذهنی[۱] بیان کننده محدودیت­های اساسی در کارکرد کنونی فرد است. کودکان کم توان ذهنی به سبب محدودیت­های گوناگون که غالباً از محدودیت­های شناختی ناشی می­ شود. با شکست­های متعددی روبرو می­شوند. و پیامد همه این عدم موفقیت­ها ناکامی است(آذر نیوشان،۱۳۹۱). ادراکات کودکان کم ­توان ذهنی کم بارتر از کودکان بهنجار و دامنه معلوماتشان بسیار تنگتر و محدودتر از آنهاست. اختلال  فعالیت مغزی کودک کم هوش در فقر  و محدودیت شدید دامنه شناختش، بروز می­ کند. شناخت او از دنیای خارج و از نظام روابط و پیوندها با محدودیت مفاهیمی که در اختیار دارد مشخص می­ شود(لوریا[۲] وهمکاران، ۱۳۷۳)

با روش های آموزشی مناسب و با دقت و نظام دهی لازم حتی کودکانی که قابلیت­های طبیعی کمتری دارند می­توانند بدون اشکال برنامه مدارس عادی را تعقیب کنند و آموزشی که بطور مناسب تنظیم شده را کامل فرا گیرند. در فرایند این آموزش است که قابلیت­های کودک بازهم بهتر و بیشتر شکل می­گیرد و رشد می­ کند(لوریا و همکاران،۱۳۷۳). یکی از مشکلات بارز کودکان کم توان ذهنی ضعف خواندن می باشد که در زندگی روزمره آنها نیز  زیاد کاربرد دارد. ضعف هوشی و کم توانی در درک موجب می­ شود که این کودکان نسبت به آموزش خواندن بسیار بی میل باشند و با کمترین فشار دچار دل زدگی و خستگی شوند(افروز،۱۳۷۹).

غربالگری و تشخیص مشکلات یادگیری، جهت انجام مداخله­های زود هنگام و پیشگیری از اختلالات ناشی از ناتوانی­ های تحولی و تحصیلی همواره مورد توجه محققان، روان­شناسان وکارشناسان تعلیم و تربیت استثنایی بوده است. در این زمینه ارزیابی مهارت­ های ادراک دیداری از اهمیت خاصی برخوردار است، چراکه ضعف مهارت­ های ادراک دیداری یکی ازمهمترین علل مشکلات یادگیری محسوب می­ شود(نظری، سیاحی و افروز، ۱۳۹۲). تغییرات رشدی در سرعت ادراک دیداری، موجب افزایش توانایی خواندن می­ شود.یکی از روش های آموزشی که پژوهش­های متعددی اثربخشی آنرا بخصوص درحوزه ناتوانایی­های یادگیری تائید کرده اند  ادراک دیداری[۳] است. ادراک دیداری می تواند مهارت های اساسی خواندن و نوشتن  را تقویت کند.  در مورد جایگاه ادراک دیداری در عمل خواندن می­توان گفت: اگر خواندن را به عنوان یک عمل ارتباطی در نظر بگیریم. برای انتقال پیام از گیرنده به فرستنده نیاز به کانال ارتباطی است. ادراک دیداری یکی از کانالهای ارتباطی است که نقش بسیار مهمی در دریافت پیام نوشتاری بازی می­ کند. بنابراین، ادراک دیداری نقش بسیار مهمی در یادگیری تحصیلی به ویژه یادگیری خواندن ایفا می­ کند(درتاج و ربیعی وزیری، ۱۳۸۶). درس فارسی یکی از دروس پایه­ای دوران دبستان می­باشد.کودکان کم توان ذهنی با آغاز  خواندن و نوشتن با مشکلات جدی مواجه هستند که مستلزم شکل پیچیده­تری از کارکرد مغزی است. نظیر قبول استانداردهای معلم، انگیزش­های تازه و شکل­های غیر مستقیمی از کارکرد مغزی که مخصوص سنین دبستان است. بنابراین ضعف­های زیادی در فهم و درک و یادگیری خواندن دارند بطوری که عدم یادگیری عمیق این مفاهیم منجر به افت تحصیلی در پایه­ های بالاتر می­ شود. از این رو سعی می­کنیم با بهره گرفتن از روش­های متنوع و جذاب و متناسب با سن ذهنی آنها فعالیت­هایی تدارک ببینیم تا حدودی مشکلات یادگیریشان را کاهش دهیم.

در ادامه این فصل به بیان مسأله و اهمیت و ضرورت انجام تحقیق و اهداف و فرضیه ­ها و تعریف متغیرهای تحقیق پرداخته می­ شود.

۱-۲ بیان مسأله

کم ­توان ذهنی نوعی ناتوانی رشدی است که در هنگام تولد یا دوره کودکی بروز می­ کند. کم ­توانی ذهنی بصورت سطحی از عملکرد ذهنی پایین­تر از میانگین تعریف شده که محدودیت­های معناداری را مهارت­ های زندگی روزانه ایجاد می­ کند. کم توانی ذهنی از طریق محدودیت­های معنادار کارکردهای ذهنی و سازگاری رفتاری همانند مهارت­ های فکری و سازگاری عمل شناخته می­ شود(انجمن کم توان ذهنی امریکا[۴]، ۲۰۰۲). کودکان کم ­توان ذهنی شامل سه گروه هستند(عمیق ، متوسط و خفیف) کودکان دارای ناتوانی ذهنی خفیف با بهره هوشی بین ۵۳ تا ۷۰ هستند که توانایی آموزش مدرسه­ای و کسب مهارت­ های حرفه­ای را دارند و حدود ۸۵ درصد کودکان کم توان ذهنی را تشکیل می­ دهند(کرک، گالاگر[۵]،۱۳۸۵). اگرچه کودکان کم توان ذهنی آموزش پذیر نمی­توانند بهره لازم و کافی را از برنامه ­های آموزش کلاس­های عادی ببرند اما آموزش پذیرند و قادر به فراگیری حداقلی از اطلاعات عمومی و درس­های کلاسی از قبیل خواندن، نوشتن و حساب کردن و مهارت­ های مناسب حرفه­ای و شغلی هستند و می­توانند در اداره زندگی خود از تحصیل بهره مند شوند(افروز، ۱۳۷۹).

بدون شک میان بروز قابلیت­های فردی و شرایط محیطی، ارتباط تنگاتنگی وجود دارد. محیط­های مناسب و مساعد موجب رشد و تحول فرد می­شوند و کیفیت زندگی را بهبود می­بخشند از اینرو با بهره گرفتن از روش های گوناگون یاددهی و یادگیری  می­توان به فراهم کردن محیط غنی و با طراوت آموزشی کمک کرد(آذرنیوشان، ۱۳۹۱).

ملاحظات اولیه در کودکان کم توان ذهنی خفیف نشان می­ دهند که توانایی عقلانی بالقوه این کودکان قابل افزایش است(معروفی، ۱۳۹۱). افراد دارای کم توانی ذهنی ظرفیت یادگیری و رشد و نمو را دارند و بخش عمده­ای از این افراد می­توانند سودمند واقع شوند و در جامعه مشارکت کامل داشته باشند و چنانچه در طی دوره رشد از خدمات آموزش مناسبی برخوردار شوند می­توانند به حداکثر ظرفیت های خود دست یابند. کودکان و بزرگسالان دارای کم توانی ذهنی به خدمات بنیادی مشابهی که تمام افراد برای رشد طبیعی خود نیاز دارند نیازمند هستند(معروفی، ۱۳۹۰). دانش آموزان کم توان ذهنی آموزش پذیر نیازمند آموزش و پرورش ویژه­ای هستند و خدمات آموزش و پرورش ویژه این دانش آموزان در دو دهه گذشته دست خوش تغییرات عمده­ای  شده است. این تغییرات از یک طرف به سبب تغییر در تعاریف کم توان ذهنی و از طرف دیگر به علت دسته­بندی این ناتوانی و جدا کردن ناتوانایی­های یادگیری از آن بوده است(گیل هارد[۶]،۱۹۸۸).معمولاً درک خواندن، در این دانش آموزان به عنوان ضعیف­ترین حیطه یادگیری است. به طور کلی دانش آموزان کم ­توان ذهنی در رمز­گشایی کلمات ضعیف تر از درک معنای آن کلمه است. و سطح خواندن آنها پایین­تر از سن عقلی آنهاست هدف از آموزش خواندن به دانش آموزان کم ­توان ذهنی در دوره ابتدایی این است که آنها بتوانند با مجموعه لغات و اصطلاحات فارسی جهت بکار­گیری در زندگی روزمره آشنا شوند و با غنی­سازی گنجینه واژگان دیداری بتوانند مطالب چاپی و اطلاعات اساسی مورد نیاز در هر فعالیتی را، برداشت کنند. و در محیط­های اجتماعی مانند فروشگاه­ها، سالن تئاتر و سینما و نیازهای خود را برطرف کنند. بر اساس بررسی­هایی که مورد قبول اکثر محققان است یادگیری مطالب در افراد عقب مانده کند است و آنچه را که یاد می­گیرند زود فراموش می­ کنند. چون محدودیت در یادگیری و فراموشی در زمینه ­های کلامی بیشتر از زمینه ­های عاطفی است. دانش­ آموزان عقب مانده ذهنی بطور قابل توجهی در دروس مختلف به ویژه خواندن ضعف  نشان می­ دهند این امر باعث کاهش مداوم فهم و درک دانش آموزان و منفعل شدن آنها در تمام سطوح تحصیلی می­ شود(عارفی،۱۳۸۸). دانش­ آموزان کم توان ذهنی از طرفی دچار ضعف چشمگیر  انگیزشی هستند،که در آموزش و پرورش ویژه باید به این امر توجه بخصوصی شود. چرا که ظرفیت واقعی ذهنی و رفتار هوشمندانه قابل انتظار از ایشان فقط زمانی متبلور می­ شود که این کودکان از بیشترین آمادگی روانی و انگیزشی برخوردار باشند. بدیهی است که کانون شاد خانواده،کلاس­های درس پر نشاط، بهره گیری از وسایل دیداری، شنیداری، رایانه­های آموزشی و حرکات منظم گروهی از عوامل مهم برانگیختن روانی است(افروز،۱۳۷۹).

دانش­ آموزان کم توان ذهنی به دلیل ابتلا به عقب ماندگی ذهنی،در دوران تحصیل  با انواع مختلفی از مشکلات یادگیری روبه رو هستند که سبب کاهش سرعت یادگیری آنان می­ شود(تسنگ[۷]، ۱۹۹۳). یکی از این موانع یادگیری، اختلال در خواندن این دانش­ آموزان است.که ناشی از ادراک ناقص اطلاعات است. هر نوع مشکل ادراکی منجر به افت تحصیلی و کاهش میزان پیشرفت تحصیلی می­ شود. اینگونه مشکلات نه تنها به افت تحصیلی و اتلاف اقتصاد ملی پایان نمی­پذیرد. بلکه به تحقیر این کودکان، تشکیل خودپنداره ضعیف و کاهش عزت نفس آنان انجامیده و سلامت روانشان را به مخاطره می­اندازد.

خرید فایل متن کامل در سایت zusa.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *