۱ – دیدگاه فقهی۲۱

۲ – دیدگاه قانونی.۲۳

۳ – دیدگاه قانون حمایت از خانواده۲۵

فصل دوم : عناصر حضانت و شرایط آن از منظر صاحب حق۲۶

گفتار اول : عناصر حضانت۲۶

الف – نگهداری .۲۶

۱ – دیدگاه فقهی۲۶

۲ – دیدگاه قانونی.۲۷

۳ – دیدگاه قانون حمایت از خانواده۲۷

ب – تربیت .۲۸

۱ – دیدگاه فقهی۲۸

۲ – دیدگاه قانونی.۲۹

۳ – دیدگاه قانون حمایت از خانواده۳۰

پ -رضاع۳۰

۱ – دیدگاه فقهی۳۱

۲ – دیدگاه قانونی.۳۲

۳ – دیدگاه قانون حمایت از خانواده۳۲

گفتار دوم : شرایط حضانت از منظر صاحب حق.۳۳

الف – دیدگاه فقها.۳۳

۱ – شرایط مشترک بین زن و مرد.۳۴

۱-۱  مسلمان بودن۳۴

۲-۱  بالغ بودن ۳۵

۳-۱ عاقل بودن .۳۵

۴-۱ عدم ابتلا به بیماری‌های مسری و خطرناک.۳۶

۵-۱  آزاد بودن۳۷

۶-۱ امین بودن.۳۸

۲ – شرایط ویژه مادر.۴۰

۱-۲  مقیم بودن مادر.۴۰

۲-۲  عدم ازدواج مادر.۴۱

ب – دیدگاه حقوق‌دانان۴۲

۱ – شرایط مشترک بین پدر و مادر.۴۳

۱-۱ اسلام۴۳

۲-۱  بلوغ.۴۳

۳-۱  عقل.۴۴

۴-۱  مواظبت از طفل و شایستگی اخلاقی۴۵

۲ – شرط ویژه مادر : عدم ازدواج مادر با شخصی غیر از پدر طفل.۵۰

پ – دیدگاه قانون حمایت از خانواده.۵۱

بخش دوم : دارندگان و مدت زمان حضانت و هزینه‌ها و ضمانت اجراهای آن.۵۴

فصل اول : دارندگان حق حضانت و مدت زمان آن۵۵

گفتار اول : دارندگان حق حضانت۵۵

الف – در صورت حیات والدین.۵۶

۱ ـ در دوران زندگی مشترک.۵۶

۱ـ۱ دیدگاه فقهی.۵۶

۲ـ۱ دیدگاه قانونی۵۷

۳ـ۱دیدگاه قانون حمایت از خانواده۵۷

۲ ـ پس از جدایی.۵۸

۱-۲  دیدگاه فقهی۵۸

۱-۱-۲دوران شیرخوارگی.۵۸

۲-۱-۲ بعد از دوران شیرخوارگی.۵۹

۲-۲  دیدگاه قانونی.۵۹

۱-۲-۲ تا هفت سالگی.۵۹

۲-۲-۲ بعد از هفت سالگی.۶۰

۳-۲  دیدگاه قانون حمایت از خانواده۶۱

ب – در صورت  فوت والدین.۶۳

۱ ـ درصورت فوت یکی از والدین.۶۳

۱-۱  دیدگاه فقهی۶۳

۱-۱-۱ در صورت فوت پدر.۶۳

۲-۱-۱ در صورت فوت مادر۶۴

۲-۱  دیدگاه قانونی.۶۴

۱-۲-۱ درصورت فوت پدر۶۴

۲-۲-۱ در صورت فوت مادر۶۵

۳-۱  دیدگاه قانون حمایت از خانواده۶۵

  • درصورت فوت پدر.۶۵

۲-۳-۱در صورت فوت مادر.۶۶

۲ـ در صورت فوت هر دو پدر و مادر.۶۷

۱-۲ دیدگاه فقها۶۷

۲-۲ دیدگاه حقوق‌دانان۷۰

۳-۲ دیدگاه قانون حمایت از خانواده۷۱

گفتار دوم : مدت زمان حضانت۷۲

الف – دیدگاه فقها۷۲

ب – دیدگاه حقوق‌دانان.۷۲

پ – دیدگاه قانون حمایت از خانواده۷۶

فصل دوم : هزینه‌ها و ضمانت اجراهای حضانت.۷۷

گفتار اول : هزینه‌های دوران حضانت۷۷

الف- اجرت حضانت و رضاع.۷۸

۱ – اجرت حضانت.۷۸

۱-۱  دیدگاه فقها۷۸

۲-۱  دیدگاه حقوق‌دانان.۷۹

۳-۱  دیدگاه قانون حمایت از خانواده۸۰

۲ – اجرت رضاع۸۱

۱-۲  دیدگاه فقها۸۱

۲-۲  دیدگاه حقوق‌دانان.۸۲

۳-۲  دیدگاه قانون حمایت از خانواده۸۳

ب – نفقه و هزینه نگهداری و تفاوت آن‌ ها با یکدیگر.۸۴

  • – نفقه۸۴

۱-۱دیدگاه فقهی۸۴

۲-۱دیدگاه قانونی۸۵

۳-۱دیدگاه قانون حمایت از خانواده۸۷

۲ – هزینه نگهداری و تفاوت آن با نفقه.۹۱

گفتار دوم : ضمانت اجرای حضانت۹۴

الف – ضمانت اجرای امتناع از حضانت.۹۵

۱ – دیدگاه فقهی۹۵

۲ – دیدگاه قانونی.۹۶

۳ – دیدگاه قانون حمایت از خانواده۹۷

ب – ضمانت اجرای جلوگیری از حق ملاقات۱۰۰

۱ – دیدگاه فقهی۱۰۰

۲ – دیدگاه قانونی۱۰۱

۳ – دیدگاه قانون حمایت از خانواده.۱۰۳

پ – ضمانت اجرای تنبیه خارج از حد متعارف۱۰۷

۱ – دیدگاه فقهی۱۰۷

۲ – دیدگاه قانونی۱۰۸

۳ – دیدگاه قانون حمایت از خانواده.۱۰۹

نتیجه گیری.۱۱۲

فهرست منابع۱۱۸

چکیده انگلیسی.

 

مقدمه

الف – بیان مسئله

قانون‌گذار کودک را از بدو تولد تحت حمایت نهاد حقوقی حضانت قرار داده و با محول نمودن حضانت طفل به والدین و یا شخص ثالث پرورش جسمی و روحی کودک را تضمین می‌کند. در این نهاد حقوقی حق و تکلیف به‌هم آمیخته است. مطابق ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی :« نگاهداری اطفال هم حق و هم تکلیف ابوین است ». با شناسایی حق حضانت برای پدر و مادر این امکان برای آنان فراهم می‌شود که بدون دخالت سایر افراد امور مربوط به حضانت فرزندشان را انجام دهند و درصورت مزاحمت دیگران بتوانند اجرای حق خود را از دادگاه بخواهند و دادگاه نیز نمی‌تواند جز درصورت وجود علل قانونی، طفل را از پدر و مادر جدا کند ( مستنبط از ماده ۱۱۷۵ قانون مدنی ).

حضانت علاوه بر حق، تکلیف ابوین نیز می‌باشد. نتایج این الزام در قانون مدنی، قانون حمایت از خانواده مصوب ۵۳ و قانون حمایت از خانواده مصوب سال۱۳۹۱ باهم متفاوت است. مطابق ماده ۱۱۷۲ قانون مدنی مستنکف را می‌توان الزام کرد و درصورتی‌که الزام ممکن نباشد، حاکم حضانت را به‌خرج پدر و درصورت فوت او به‌خرج مادر تأمین می‌کند. بنابر ماده ۱۴ قانون حمایت خانواه مصوب ۵۳ نیز دادگاه کسی‌ را که حضانت به او محول شده در صورت عدم انجام تکالیف مربوط به حضانت به پرداخت مبلغی از هزار ریال تا ده هزار ریال محکوم می‌کند و درصورت اقتضاء می‌تواند علاوه‌بر محکومیت مزبور حضانت طفل را به شخص دیگری واگذار نماید و اگر عملی که انجام داده، جرم شناخته‌ شود، مطابق قانون تعقیب می‌شود. قانون‌گذار در ماده ۵۴ قانون حمایت از خانواده مصوب سال۱۳۹۱ مبلغ مذکور در ماده ۱۴ قانون مصوب ۵۳ را تعدیل نموده بدین صورت که چنین شخصی را به پرداخت جزای نقدی درجه هشت محکوم می‌کند که برطبق ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ عبارت است از جزای نقدی تا ده میلیون ریال. همچنین دادگاه برطبق ماده ۴۱ می‌تواند هرتصمیمی که شایسته می‌داند درمورد حضانت طفل اتخاذ نماید و محدود به واگذاری حضانت به شخص دیگری نیست.

در ماده ۱۲ قانون حمایت از خانواده مصوب ۱۳۵۳  نفقه اولاد از دارایی مرد یا زن یا هر دو و حتی از حقوق بازنشستگی استیفا خواهد گردید. اما مطابق ماده ۱۱۹۹ قانون مدنی نفقه ابتدا برعهده پدر و سپس جدپدری است و درصورت اعسار یا فقدان این دو نفر، این وظیفه بر دوش مادر قرار می‌گیرد.  قانون مصوب سال۱۳۹۱ مقرّر ننموده که چه شخص یا اشخاصی ملزم به انفاق هستند؛ بنابراین به‌نظر می‌رسد که باید برطبق قانون مدنی‌ عمل ‌شود. درمورد افراد عهده‌دار حضانت نیز مطابق قانون مدنی حضانت طفل تا هفت سالگی برعهده مادر و پس از آن برعهده پدر قرار دارد اما نه قانون حمایت از خانواده مصوب۱۳۵۳ و نه مصوب ۱۳۹۱ به حق اولویت پدر و مادر دربرابر یکدیگر اشاره نکرده‌اند؛ بنابراین به قانون مدنی رجوع می‌شود ولی درصورتی‌که مصلحت طفل اقتضا نماید قانون حمایت از خانواده این اختیار را به دادگاه می‌دهد تا حضانت را به شخص دیگری محول نماید. قانون مدنی به حق ملاقات طفل درصورت جدایی ابوین ازیکدیگر توجه نموده که به‌نظر حقوق‌دانان این حق منحصر به والدین نیست و سایر بستگان نیز حق ملاقات طفل را دارند. همچنین در هردو قانون قدیم و جدید حمایت از خانواده درمورد ملاقات طفل تصمیم گیری شده است و هم به والدین و هم به سایر خویشان این حق داده شده است. البته حق ملاقات سایر بستگان در قانون مصوب ۱۳۵۳ محدود به زمان فوت یا غیبت والدین است اما در قانون مصوب ۱۳۹۱ باتوجه به وابستگی عاطفی و مصلحت طفل، سایر بستگان حتی درصورت حضور والدین از حق ملاقات طفل برخوردارند.

بنابراین پرسشی که مطرح می‌شود این است که قانون حمایت از خانواده مصوب ۱۳۹۱ درمورد نهاد حضانت چه دیدگاهی دارد و تفاوت‌ها و نوآوری‌های این قانون نسبت به سایر قوانین چیست؟ در این پایان نامه تحت عنوان « تحلیل حقوقی حق حضانت در قانون حمایت از خانواده مصوب سال ۱۳۹۱ » به این پرسش، پاسخ داده می‌شود و همچنین سعی می‌شود نقاط ضعف و قوت این قانون شناسایی گردد.

ب – اهمیت و ضرورت تحقیق

از آن‌جا که حضانت به عنوان یکی از نهادهای حمایتی از اطفال مطرح است و این قشر از آسیب پذیری بالایی برخوردارند، تعیین شخصی که مسئولیت حضانت را برعهده می‌گیرد و نیز شرایطی که این شخص باید دارا باشد از اهمیت بالایی برخوردار است. در جهت تکمیل این حمایت نیز باید ضمانت اجراهایی را پیش بینی نمود تا به این ترتیب بتوان زندگی سعادتمندانه طفل را تضمین کرد. از این رو قانون گذار که سعی در حفظ حقوق این قشر آسیب‌پذیر داشته در راستای حمایت از آن‌ ها قوانین و ضمانت اجراهایی را وضع نموده تا به ویژه کسی که مسئولیت نگهداری طفل را برعهده دارد مأمن و پناهگاهی برای او محسوب شود. در این پژوهش علاوه‌بر مطالعه حضانت به نقد و بررسی این قوانین نیز پرداخته می‌شود.

ضرورت مطالعه و بررسی نهاد حضانت در دو بعد نظری و عملی قابل طرح است :

۱-  از بعد نظری

از بعد نظری دو ضرورت مطرح می‌گردد. اول، رفع ابهامات و خلأهای قانونی در خصوص نهاد حضانت و همچنین بیان ضمانت اجراهای تعیین شده ازسوی قانون گذار در صورت عدم انجام تکالیف قانونی از سوی مسئول حضانت. و ضرورت دوم نیز عبارت است از پیشنهاد به قانون گذار برای تنظیم مقرراتی جامع پیرامون نهاد حضانت درجهت حمایت از حقوق اطفال و اقدام مناسب برای تأمین هرچه بهتر آینده آنان.

  • – از بعد عملی

از بعد عملی اولین اهمیت و ضرورتی که به‌نظر می‌رسد عبارت است از دست‌یابی به نظر قانونگذار در مورد شناسایی صاحب حق حضانت و در نتیجه سعی شود از دعاوی احتمالی که ممکن است بین اشخاصی که خود را صاحب واقعی این حق می‌دانند از جمله پدر و مادر طفل، در این مورد پیش آید جلوگیری نمود و همچنین بتوان با شناسایی مسئول حضانت، او را وادار به اجرای تکالیف قانونی خود کرد. همچنین ضرورت دیگری که به ذهن می‌رسد، معین نمودن اختیارات و مسئولیت‌هایی است که قانون برای صاحب حق حضانت شناخته و همچنین بتوان مسئول حضانت را از سوء استفاده‌ از اختیاراتی که قانون به او داده منع نمود و با مشخص نمودن دقیق نحوه و میزان هزینه های نگهداری طفل و نیز اقدام در جهت تضمین صحت جسمانی و تربیت اخلاقی او، در جهت مصالح کودک گام برداشت.

پ – هدف های تحقیق

۱ – هدف کلی

هدف کلی در این پژوهش تبیین نهاد حضانت در قانون حمایت از خانواده مصوب سال ۱۳۹۱ می‌باشد.

۲ – اهداف جزئی

یکی از اهداف این پایان نامه این است که مشخص کنیم  قانون حمایت از خانواده مصوب ۱۳۹۱ در مورد حضانت طفل چه شخص یا اشخاصی را بر سایرین اولویت بخشیده. از جمله دیگر اهداف این پژوهش تبیین مفاهیم حق و تکلیف در حضانت و کشف تفاوت ضمانت اجرای آن در قانون جدید و قدیم حمایت از خانواده و همچنین قانون مدنی است. علاوه‌بر این تبیین وجوه اشتراک و افتراق بین مفاهیم نفقه و هزینه نگهداری طفل، از دیگر اهداف این تحقیق است.

ت – سؤال های تحقیق

۱ – سؤال اصلی

دیدگاه قانون حمایت از خانواده مصوب سال ۱۳۹۱ در مورد نهاد حضانت چیست ؟

۲ – سؤالات فرعی

۱-۲ در قانون حمایت از خانواده مصوب سال ۱۳۹۱ چه کسی درمورد حضانت طفل صاحب حق اولویت است؟

۲-۲ حضانت حق است یا تکلیف و آیا قانون حمایت از خانواده مصوب سال ۱۳۹۱ قانون حمایت از خانواده مصوب ۵۳ را درحوزه حضانت و ضمانت اجراهای آن نسخ کرده است؟

۳-۲ نفقه و هزینه نگهداری اطفال چه تفاوتی با هم دارند و هرکدام در چه مواردی مورد حکم قرار می‌گیرند؟

ج – تعریف عملیاتی متغیر های تحقیق

۱ – تعریف اصطلاحات

خرید فایل متن کامل در سایت zusa.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *