۲-۱-۳  احساس خودکارآمدی۱۴

۲-۱-۳-۱  سن وتفاوت­های جنسیت .۱۵

۲-۱-۳-۲ ظاهر جسمانی.۱۵

۲-۱-۴  مراحل رشد سرمشق­گیری و احساس کارآیی.۱۵

۲-۱-۴-۱  کودکی ۱۵

۲-۱-۴-۲ نوجوانی۱۵

۲-۱-۴-۳   بزرگسالی۱۵

۲-۱-۴-۴   پیری.۱۶

۲-۱-۵  منابع ارزیابی­های خودکارآمدی۱۸

۲-۱-۶ احساس خویشتن.۱۹

۲-۱-۷  چگونه به تفکر و تخیل فعال دست یابیم.۱۹

۲-۱-۸  افراد دارای خودکارآمدی بالا۲۰

۲-۱-۹ مردم با خودکارآمدی پایین۲۰

۲-۱-۱۰ راهکارهایی برای رسیدن به خودکارآمدی بالا.۲۱

۲-۲ شخصیت .۲۲

۲-۲-۱ شخصیت شما تابع اندیشه­ های شماست۲۳

۲-۲-۲ ابعاد شخصیت از نظر آیزنک ۲۴

۲-۲-۲-۱ برون­گرایی، درون­گرایی.۲۵

۲-۲-۲-۲ روان­رنجورخویی.۲۵

۲-۲-۳ اصول شخصیت شناسی.۲۶

۲-۲-۳-۱ ثبات بین فرهنگی . ۲۶

۲-۲-۳-۲ ثبات عوامل ۲۶

۲-۲-۴ عوامل به وجود آورنده شخصیت .۲۷

۲-۲-۴-۱ عوامل رفتار ۲۷

۲-۲-۴-۲ عوامل زیستی شخصیت .۳۱

۲-۲-۴-۲-۱ عوامل جنسیت ۳۱

۲-۲-۴-۲-۲ عوامل سن .۳۳

۲-۲-۵ عوامل موثر بر شکل­ گیری شخصیت .۳۳

۲-۲-۵-۱ عامل وراثت.۳۳

۲-۲-۵-۲ عامل محیط.۳۴

۲-۲-۵-۳ عامل یادگیری۳۵

۲-۲-۵-۴ عامل والدین .۳۵

۲-۲-۵-۵ عامل رشد۳۵

۲-۲-۵-۶ عامل هوشیاری۳۵

۲-۲-۵-۷ عامل ناهوشیار.۳۶

۲-۲-۶ نظریه­ های مرتبط با صفات و سنخ­های شخصیت و خودکارآمدی ۳۶

۲-۲-۶-۱ اصول شخصیت شناسی موری۳۷

۲-۲-۶-۲ صفات شخصیت ۳۸

۲-۲-۶-۳ رویکرد کتل به صفات شخصیت.۳۹

۲-۲-۶-۴ نظریه­ های خلق و خوی باس و پلامین۴۰

۲-۲-۶-۵ درماندگی آموخته شده­ی سلیگمن۴۱

۲-۲-۷ ساخت شخصیت در اسلام .۴۲

۲-۳  پیشینه تحقیق.۴۴

۲-۳-۱ تحقیقات داخلی.۴۴

۲-۳-۲ تحقیقات خارجی.۴۶

فصل سوم: روش اجرای تحقیق

مقدمه .۴۹

۳-۱   روش پژوهش۴۹

۳-۲  جامعه آماری، نمونه آماری، روش نمونه گیری.۴۹

۳-۳  ابزارهای جمع­آوری اطلاعات.۵۱

۳-۳-۱ پرسشنامه خودکارآمدی شرر۵۱

۳-۳-۲ پرسشنامه شخصیت نئو۵۳

۳-۳-۲-۱ حیطه­ها و جنبه­ های پرسش­نامه شخصیت NEO.55

۳-۴ نحوه­ اجرای پرسشنامه ­ها.۶۰

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده­ ها

مقدمه۶۱

۴-۱  آمار توصیفی۶۱

۴-۲ آمار استنباطی۶۳

۴-۳ آزمون فرضیه ­های پژوهش۶۴

فصل پنجم: نتیجه ­گیری و پیشنهادات

مقدمه۶۹

۵-۱ بحث و نتیجه ­گیری.۶۹

۵-۳   محدودیت­های پژوهش۷۱

۵-۴  پیشنهادات پژوهش.  ۷۱

منابع مآخذ   . ۷۲

فهرست منابع فارسی   ۷۲

فهرست منابع انگلیسی  .۷۵

پیوست­ها   .۷۸

چکیده انگلیسی   ۹۱

چکیده

هدف از ای پژوهش بررسی رابطه بین خودکارآمدی و سنخ­های شخصیت در معلمان می­باشد. جامعه آماری این پژوهش معلمان شهرستان عنبرآباد به تعداد ۱۵۰۰ نفر می­باشند که ۱۵۰نفر از آنان به عنوان نمونه آماری به روش طبقه ­بندی و در درون هر طبقه­ تصادفی منظم انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش، پرسش­نامه شخصیت نئو، (NEO)، با روایی۷۲/. وتست خودکارآمدی عمومی شرر با روایی ۸۱/. است. داده­ ها با بهره گرفتن از نرم­افزار SPSS و با روش آماری رگرسیون گام­به­گام و آزمون t مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته­ ها نشان داد که بین وظیفه­ شناسی، گشودگی به تجربه وتوافق با خودکارآمدی رابطه مثبت معنا داری وجود دارد. اما بین روان­رنجورخویی و خودکارآمدی رابطه­ای وجود ندارد. و بین برونگرایی و خودکارآمدی نیز رابطه­ای وجود ندارد. همچنین نتایج نشان داد که متغیر­های جمعیت­شناختی، (سن، تحصیلات و سابقه کار) با خودکارآمدی معلمان رابطه­ای ندارند.

واژه­ های کلیدی: خودکارآمدی، سنخ­های شخصیت، معلمان شهرستان عنبرآباد

مقدمه

اساس و استمرار جوامع بشری از دیرباز بر شالوده آموزش و پرورش استوار بوده است و هر چه گردونه تاریخ به جلو می­رود روز­به­­روز بر اهمیت و نقش اساسی آن افزوده می­ شود. چرا که این نهاد وظیفه­ی مهم تعلیم و تربیت آدمیان را بدوش می­کشد و ترقی و سعادت جوامع در گرو کارکرد صحیح، سالم و پویای آن می­باشد. در میان عوامل و عناصر متعدد و فراوانی که در حوزه آموزش و پرورش دخیل هستند، یقیناً نقش معلم به عنوان محور و مدار علم و دانش و چراغ هدایت از سایرین برجسته­تر و اصلی تر است.

بدیهی است که معلم زمانی می ­تواند به رسالت آموزشی خود عمل نماید و انتظارات اجتماعی را برآورده سازد که از ویژگی­های مکفی و لازم برخوردار باشد (کرمی پور، ۱۳۸۳). یکی از این ویژگی­ها که با موفقیت یا شکست معلمان در ارتباط است، خودکارآمدی می­باشد. آلبرت بندورا[۱] (۱۹۷۸) خودکارآمدی را باور فرد نسبت به توانایی­اش در انجام وظایف محوله تعریف نموده است. خودکارآمدی بر این موضوع دلالت دارد که نحوه اندیشه، باور و احساس افراد بر رفتار آنها تأثیر می­گذارد (اسدبرقی، ۱۳۸۹).

خودکارآمدی معلمان نقش اساسی در تربیت و آموزش دانش آموزان دارد. لذا وجود هر گونه مشکل در خودکارآمدی معلمان می ­تواند بر عملکرد شغلی آنها تأثیر گذاشته و به جامعه دانش آموزی و طبیعتاً آینده کشور منتقل شود (توبین[۲]، ۲۰۰۶).

در حقیقت رهبری نسل آینده هر جامعه ای بدست معلمان آن جامعه است. بنابراین معلم باید از لحاظ شخصیت[۳] آن ­چنان باشد که دانش­ آموزان او را به عنوان یک رهبر و راهنمای مطلع، مهربان و صدیق بپذیرند و الگوی رفتاری خویش قرار دهند. ( شعاری نژاد، ۱۳۷۵).

۲- بیان مسئله

شاید برای همه­ی ما زیاد اتفاق افتاده باشد که به قول معروف بر سر دو­راهی گیر کرده باشیم و وقتی که می­خواهیم کاری را انجام دهیم ولی نمی­دانیم که آیا می­توانیم آن کار ­را به درستی به پایان برسانیم یا نه؟ بی­تردید عوامل و ویژگی­هایی در هر یک از افراد وجود دارد که هر کدام از آنها  را وادار به گرفتن تصمیمی متفاوت از بقیه می­نماید.

بندورا به­تدریج بر اهمیت ادراک فرد از خودکارآمدی به ­عنوان میانجی شناختی عمل انسان تأکید کرد، وقتی انسان در حال بررسی عمل است و یا این­که به آن مشغول است، قضاوت­هایی نیز از توانایی خود در انجام دادن وظایف گوناگون و شرایط آن­ها به عمل می­آورد، این قضاوت­ها ممکن است در سطوح مختلف تفکر، هیجان و عمل انجام گیرد. (شولتز[۴]،۱۹۹۰؛ ترجمه سید­محمدی، ۱۳۸۸).

حسین نوید­نیا رابطه میان پنج عامل بزرگ شخصیت و باور­های کارآمدی معلمان را مورد ارزیابی قرار داد. نتایج این مطالعه نشان داد که دو متغیر برون گرایی و وجدان با باورهای کارآمدی معلمان پیش بینی معنی­داری داشت.

تحقیقات زیادی نشان داده­اند که باورهای خودکارآمدی نقش کلیدی و مهمی در سنخ­های شخصیتی افراد بازی می­ کنند، منظور از باورهای خودکارآمدی ارزیابی شناختی افراد در زمینه توانایی خوبی برای انجام تکالیف می­باشد (یازمن[۵]، ۲۰۰۱).

با این­حال برخی شواهد موجود حاکی از آن است که سنخ­های شخصیتی افراد  نه به­خاطر عدم توانایی بلکه به­خاطر ضعف در باور خودکارآمدی نسبت به برخی سنخ­های شخصیتی احساس ناتوانی می­ کنند. (بست[۶]، ۱۹۸۱).

بر حسب نظر بندورا (۱۹۹۷) وقتی فرد باور داشته باشد که توانایی پیشرفت و کسب موفقیت را داراست به خودکارآمدی دست یافته است. الگوی فکری، انگیزش، واکنش­های هیجانی و برداشت انسان از خودکارآمدی خود، از طریق انتخاب فعالیت­ها، میزان تلاشی که برای یک موقعیت صرف می­ کند، هنگام انجام یک فعالیت بر عملکردش تأثیر دارد. بنابراین یک معلم با خودکارآمدی قوی، با انگیزه بالاتر و پافشاری بیشتر با موانع روبرو شده و کارایی بیشتری از خود نشان خواهد داد (کاکروگلو[۷]، ۲۰۰۸).

هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی کردن سنخ­های شخصیتی با خودکارآمدی معلمین می­باشد. براین اساس در این پژوهش این سؤالات مورد بررسی قرار می­گیرند که آیا بین سنخ­های شخصیت (روان­رنجوری، برون­گرایی، توافق، وظیفه­ شناسی و گشودگی به تجربه) با خودکارآمدی در بین معلمان رابطه وجود دارد؟

بنابر­این در این تحقیق به دنبال این هستم به بررسی رابطه[۸] سنخ­های شخصیتی[۹] با خودکارآمدی در معلمان شهرستان عنبرآباد بپردازم و این­که خودکارآمدی چه تأثیری بر سنخ­های شخصیتی دارد و سنخ­های شخصیتی چه­قدر باعث می­ شود که خودکارآمدی جامعه آماری پژوهش بالا برود و چه تأثیری می ­تواند بر روند کاری آن­ها داشته باشد؟

۳- ضرورت و اهمیت تحقیق

اگر­چه انسان تحت تأثیر و موقعیت­ها قرار دارد، به دلیل تعیین هدف برای خود و قضاوت درباره خودکارآمدی و خود­سنجی موجودی فعال است(کدیور، ۱۳۸۶).

در تحقیقی که توسط رحیم بدری در سال (۱۳۹۱) که هدف آن تعیین نقش جهت گیری هدف، خودکارآمدی در خودتنظیم­گری و شخصیت در دانشجویان بود، نشان داد  که بین خودکارآمدی در خود تنظیمی و وظیفه شناسی در شخصیت رابطه مثبت و بین خودکارآمدی در خود تنظیمی و روان­رنجورخویی رابطه منفی وجود دارد. بنابر­این شناخت شخصیت فرد به او کمک می­ کند که بتواند احساس کارآمدی و یا خودکارآمدی[۱۰] خود را در زندگی تقویت کرده و آن را بالا ببرد.

بنا­بر­این اگر افراد خود و احساس خودکارآمدی خود را بر اساس ویژگی­های شخصیتی خود بشناسند بهتر می­توانند در زندگی موفق شوند، همان­گونه برای هر­کدام از ما اتفاق افتاده است وقتی می­بینیم یک نفر در حال انجام کار سختی است و سعی دارد آن­را انجام دهد برای­ این­که به او اعتماد به نفس دهیم به او می­گوییم تو می­توانی. برای این­که خودش را باور کند.

شهریار عزیزی در سال (۱۳۸۴) در تحقیقی با عنوان بررسی الگوی خودکارآمدی عمومی،  خودکارآمدی اینترنتی و نوع شخصیت در دانشجویان دانشگاه‌ شهید بهشتی انجام داد که ، به رابطه­ مثبت بالایی بین خودکارآمدی عمومی و نوع شخصیت افراد دست یافت.

در پژوهش­های جدید تمرکز عمده­ای بر مدل پنج عاملی وجود دارد که در آن پنج عامل یا ابعاد اصلی شخصیت عبارتند از: روان­رنجور­خویی[۱۱] ، برون­گرایی[۱۲]/درون­گرایی، گشودگی­به­تجربه[۱۳]، توافق­جویی[۱۴] /مخالفت­ورزی، وظیفه­ شناسی[۱۵] (دیویسون­و­همکاران[۱۶]، ۲۰۰۷؛ ترجمه شمسی­پور، ۱۳۸۸).

چگونگی شخصیت افراد در سازگاری شغلی و بالا بردن خودکارآمدی اهمیت زیادی دارد. بعضی مشاغل برای افراد سر­به­زیر و ساکت مناسب است در حالی که تعدادی از مشاغل برای افراد برون­گرا مناسب به نظر می­رسد توانایی سازگاری اجتماعی سهم بزرگی در موفقیت شغلی و خودکارآمدی دارد(قدسی، ۱۳۸۷، ۹۷). سازش و هماهنگی بین نوع محیط باعث بالا رفتن خودکارآمدی می­گردد و این به نوبه خود تحت تأثیر ویژگی­های شخصیتی افراد  به رضایت خاطر منجر می­ شود.(حسینی، ۱۳۸۳). اهمیت این موضوع را از آن­جا می­توان فهمید که در روایات و احادیث بسیاری آمده است که:  «خود­شناسی سودمند­ترین دانش­هاست». و هم­چنین روایات بسیاری با این مضمون آمده است:(من عرف نفسه فقد عرف ربه)« هرکس خود را بشناسد ،خدای خود را می­شناسد».

با توجه به تحقیقات انجام شده و بررسی­هایی که انجام گرفته و نقش مهم شخصیت و ویژگی­های آن در خودکارآمدی، ما می­توانیم با انجام این تحقیق به اهمیت تحقیق دست پیدا کنیم و از این طریق به بهبود کارآیی معلمان کمک کنیم. بنابر­اینا با توجه به پیچیدگی ویژگی­های انسان و روحیات و اخلاق و افکار او اگر ما بخواهیم معلمان­مان در کارشان دارای خودکارآمدی باشند، ضرورت دارد که این ویژگی­ها را مورد پژوهش قرار داده، شناسایی کرده و متناسب با آن­ها راهکار­های مناسبی ارائه کنیم.

۴- اهداف تحقیق

۴-۱-هدف[۱۷] کلی

تعیین رابطه سنخ­های شخصیتی با خود کارآمدی در معلمان شهرستان عنبرآباد

۴-۲- اهداف ویژه[۱۸]

۱-تعیین رابطه بین روان­رنجورخویی با خودکارآمدی در معلمان شهرستان عنبرآباد

۲- تعیین رابطه بین برون­گرایی با خودکارآمدی در معلمان شهرستان عنبرآباد

۳- تعیین رابطه بین توافق با خودکارآمدی در معلمان شهرستان عنبرآباد

۴- تعیین رابطه بین وظیفه­ شناسی با خودکارآمدی در معلمان شهرستان عنبرآباد

۵- تعیین رابطه بین گشودگی به تجربه با خودکارآمدی در معلمان شهرستان عنبرآباد

۵-فرضیه ­های تحقیق

۵-۱-فرضیه[۱۹] کلی[۲۰]

بین سنخ­های شخصیتی با خودکارآمدی در معلمان شهرستان عنبرآباد رابطه وجود دارد.

۵-۲- فرضیه ­های ویژه

۱- بین روان­رنجورخویی با خودکارآمدی در معلمان شهرستان عنبرآباد رابطه وجود دارد.

۲- بین برون­گرایی با خودکارآمدی در معلمان شهرستان عنبرآباد رابطه وجود دارد.

۳- بین توافق با خودکارآمدی در معلمان شهرستان عنبرآباد رابطه وجود دارد.

۴- بین وظیفه­ شناسی با خودکارآمدی در معلمان شهرستان عنبرآباد رابطه وجود دارد.

۵- بین گشودگی به تجربه با خودکارآمدی در معلمان شهرستان عنبرآباد رابطه وجود دارد.

۶-تعاریف عملیاتی واژه ­ها و اصطلاحات[۲۱]

سنخ­های شخصیتی: به مجموعه ویژگی­های جسمی، روانی ورفتاری گفته می­ شود که هر فرد را از دیگری متمایز می­ کند(ترجمه­ی کریمی، ۱۳۸۴).

سنخ­های شخصیتی عبارتند از: برون­گرایی، روان­رنجورخویی، توافق، وظیفه­ شناسی، گشودگی به تجربه

خودکارآمدی: بندورا(۲۰۰۱)خودکارآمدی را به صورت اعتقاد افراد به توانایی­شان در اعمال کردن مقداری کنترل بر عملکرد خودشان و بر رویداد­های محیطی تعریف کرد.

تعاریف عملیاتی

 سنخ­های شخصیتی

در این پژوهش سنخ­های شخصیتی عبارت است از  نمره­ای که آزمودنی از طریق تکمیل کردن مقیاس شخصیتی نئو پی آی-آر[۲۲] به دست می­آورد.

خودکارآمدی

در این پژوهش منظور از خودکارآمدی نمره­ای است که معلمان از پرسشنامه خودکارآمدی شرر[۲۳] و همکاران به­دست می­آورند.

خرید فایل متن کامل در سایت zusa.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *