۲- ۲ ) نوجوانی و ویژگیها .   ۴۴

۲- ۲- ۱ ) تعریف نوجوانی     ۴۵

۲- ۲- ۲ ) بحران هویت    ۵۰

۲- ۲- ۳ ) تحوّل شناختی .    ۵۲

۲- ۲- ۴ ) رشد اخلاقی ۵۷

۲- ۲- ۵ ) رشد اجتماعی    ۵۹

۲- ۳ ) ارتباط نوجوان با والدین . ۶۳

۲- ۳- ۱ ) انتظارات والدین- نوجوان     ۷۵

۲- ۳- ۳ ) مبانی روان شناختی ارتباط مؤثر والدین با فرزندان  .   ۸۰

۲- ۳- ۴ ) رابطه والدین و چگونگی شخصیت فرزندان .   ۸۹

۲- ۴ ) عوامل مؤثر در نحوۀ ارتباط    ۹۵

۲- ۴- ۱ )  تصور از خود و سن . ۹۵

۲- ۴- ۲ )  تأثیر جنسیت   ۹۵

۲- ۴- ۳ )  تأثیر شرایط اقتصادی .  ۹۷

۲- ۴- ۴ )   تأثیر فرهنگ . ۹۸

۲- ۵ )   نگرش .  ۱۰۰

۲- ۵- ۱ ) مفهوم نگرش (فرایند ادراک دیگران) .  ۱۰۱

۲- ۵- ۲ ) تفاوتهای فردی در نگرش    ۱۰۳

۲- ۶ ) سابقه پژوهش ۱۰۵

۲- ۶- ۱ ) مقیاسهای مشابه .   ۱۰۵

۲-  ۶- ۲ ) مروری بر پژوهش های انجام شده در خارج از ایران    ۱۰۹

۲- ۶- ۳ )  مروری بر پژوهش های انجام شده در داخل ایران     ۱۱۱

فصل سوم: فرایند پژوهش

۳– ۱ )  روش پژوهش   ۱۱۵

۳- ۲ ) جامعه آماری .    ۱۱۵

۳- ۳ ) نمونه و روش نمونه گیری .  ۱۱۵

۳- ۴ ) ابزار پژوهش .    ۱۱۵

۳- ۴ -۱ ) توصیف مقیاس رابطه ولی  فرزندی .  ۱۱۶

۳- ۵ ) روش اجرا و جمع آوری اطلاعات . ۱۱۸

۳- ۶ ) روش تجزیه و تحلیل داده ها     ۱۲۱

۳- ۶- ۱ ) روش تعیین روایی سازه ۱۲

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

۴-۱ ) توصیف داده ها .  ۱۲۸

۴- ۱- ۱ )  حجم نمونه به تفکیک موقعیت جغرافیایی، جنسیت و شاخه تحصیلی . ۱۲۸

۴- ۲ ) تحلیل داده ها (بخش اول) .  ۱۳۰

۴- ۲- ۱ ) سؤال یک: آیا مقیاس ساخته شده از پایایی قابل قبولی برخوردار است؟   ۱۳۰

۴- ۲- ۲ ) سؤال دو: آیا مقیاس ساخته شده از روایی قابل قبولی برخوردار است؟     ۱۳۶

۴- ۲- ۲ -۱ ) روایی محتوا    ۱۳۶

۴- ۲- ۲ -۲ ) روایی سازه .  ۱۳۶

۴- ۲- ۲ -۳ ) روایی همزمان . ۱۵۴

۴- ۲- ۳ ) سؤال سه: نرم یا هنجار مناسب برای تشخیص اختلال در روابط چیست؟۱۵۵

۴- ۲- ۳ – ۱) تعیین نقطه برش عوامل آزمون   ۱۵۷

۴- ۳ ) تحلیل داده ها (بخش دوم) .  ۱۶۶

۴- ۳- ۱ ) مقایسه فراوانی نمرات آزمودنیها با توزیع نرمال    ۱۶۶

۴- ۳- ۲ ) سؤال چهار: آیا میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی با والدین در دانش آموزان دختر و پسر متفاوت است؟ .  ۱۷۰

۴- ۳- ۳ ) سؤال پنج: آیا میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی با والدین در موقعیتهای جغرافیایی مختلف متفاوت است؟ .   ۱۷۱

۴- ۳- ۴ )سؤال شش:  آیا میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی با والدین در شاخه تحصیلی نظری وکاردانش متفاوت است؟    ۱۷۳

۴- ۳- ۵ ) سؤال هفت: آیا میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی با پدران نسبت به مادران متفاوت است ؟ .  ۱۷۵

۴- ۴ ) یافته های جانبی ۱۷۷

۴- ۴- ۱ ) میزان تحصیلات پدر و مادر به تفکیک موقعیت جغرافیایی و شاخه تحصیلی۱۷۷

۴- ۴- ۲ ) شغل پدر و مادر به تفکیک موقعیت جغرافیایی و شاخه تحصیلی .   ۱۸۰

۴- ۴- ۳ ) معدل درسی دانش آموزان به تفکیک موقعیت جغرافیایی و شاخه تحصیلی۱۸۴

۴- ۴- ۴ ) تفاوت میزان تحصیلات، شغل والدین و معدل درسی دانش آموزان بر اساس موقعیت جغرافیایی و شاخه تحصیلی مختلف .   ۱۸۶

۴- ۴- ۵ ) بررسی همبستگی سن والدین و معدل درسی دانش آموزان با نمرات رضایت از ارتباط نوجوان و والدین .  ۱۸۸

۴- ۴- ۶ ) بررسی وجود تفاوت در انتظارات نوجوانان از والدین    ۱۸۹

۴- ۴- ۷ ) بررسی پایایی مقیاس رابطه ولی  فرزندی  (PCRS) 192

۴- ۴- ۸ ) بررسی روایی سازه مقیاس رابطه ولی  فرزندی  (PCRS) 194

۴- ۴- ۹) نقطه برش مقیاس رابطه ولی  فرزندی  (PCRS).   ۲۰۱

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

۵- ۱ ) سؤال اول:  آیا مقیاس ساخته شده از پایایی قابل قبولی برخوردار است؟ .    ۲۰۴

۵- ۲ ) سؤال دوم:  آیا مقیاس ساخته شده از روایی قابل قبولی برخوردار است؟ .    ۲۰۴

۵- ۳ ) سؤال سوم:  نرم یا هنجار مناسب برای تشخیص اختلال در روابط چیست؟ ۲۰۶

۵- ۴ ) سؤال چهارم: آیا میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی با والدین در دانش آموزان دختر و پسر متفاوت است؟    ۲۰۸

۵- ۵ ) سؤال پنجم: آیا میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی با والدین در موقعیتهای جغرافیایی مختلف متفاوت است؟     ۲۰۹

۵- ۶ ) سؤال ششم: آیا میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی با والدین در شاخه تحصیلی نظری وکاردانش متفاوت است ؟   ۲۱۰

۵- ۷ ) سؤال هفتم: آیا میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی با پدران نسبت به مادران متفاوت است ؟ .  ۲۱۱

۵- ۸ ) یافته های جانبی .    ۲۱۱

۵- ۸- ۱ ) تفاوت میزان تحصیلات، شغل والدین و معدل درسی دانش آموزان بر اساس موقعیت جغرافیایی و شاخه تحصیلی مختلف. ..   ۲۱۱

۵- ۸- ۲ ) همبستگی سن والدین و معدل درسی دانش آموزان با نمرات رضایت از ارتباط نوجوان با والدین     ۲۱۲

۵- ۸- ۳ ) وجود تفاوت در انتظارات نوجوانان از والدین .   ۲۱۳

۵- ۸- ۴ ) پایایی و روایی و نقطه برش مقیاس رابطه ولی  فرزندی ((PCRS   ۲۱۵

۵- ۹ ) محدودیت های پژوهش.     ۲۱۷

۵- ۱۰ ) پیشنهادات پژوهشی....   ۲۱۷

۵- ۱۱ ) پیشنهادات کاربردی....    ۲۱۷

فهرست منابع   ۲۱۸

پیوست     ۲۲۶

    ضمیمه الف: فرم توضیح نحوه پاسخگویی و مشخصات دموگرافیک (ارائه شده به دانش       آموزان)‌ .    ۲۲۷

ضمیمه ب: مقیاس سنجش رضایت از ارتباط نوجوان با والدین از دیدگاه نوجوان (نمونه      ارائه شده به دانش آموزان‌) .   ۲۲۸

ضمیمه ج: مقیاس رابطۀ ولی- فرزندی.Parent- Child Relationship Survey (PCRS)     (نمونه ارائه شده به دانش آموزان‌) ..  ۲۳۴

ضمیمه د: مقیاس سنجش رضایت از ارتباط نوجوان با والدین از دیدگاه نوجوان (فرمهای      نهایی)    ۲۳۸

 مقدمه:

ارتباط بین والدین و نوجوانان اهمیت زیادی دارد اما یک سلسله تغییرات طبیعی که در سن بلوغ[۱] روی می دهد، موجب می گردد تا کارایی و میزان این ارتباطات کاهش یابد. (فونتنل[۲]،  ترجمه حاجی زاده،۱۳۸۱)

والدینی که دارای فرزند دبیرستانی هستند (سنین پانزده تا هجده سال)، با مسائل گوناگون روبرو می شوند. بخش عمده ای از این مسائل، از عدم برقراری رابطۀ انسانی با نوجوان ناشی می شود. نوجوان در مرحلۀ خاصی از گسترۀ رشد به سر می برد و باید با شناخت و آگاهی با او برخورد کرد. از سوی دیگر خانواده هایی که نسبت به نقشها، وظایف و مسئولیتهای خود بیشتر آگاهی دارند، بهتر می توانند با فرزندانشان رابطه برقرار کنند و دورۀ حساس و پرانرژی نوجوانی را به طریق مطلوب هدایت نمایند. (به پژوه، ۱۳۷۸)

تغییر در توانایی های شناختی و زیستی نوجوان در نحوۀ نگرش وی نسبت به قوانین و نظم موجود در خانواده تأثیر می گذارد و به انتظارات جدیدی در وی منجر می شود. کالینز[۳] (۱۹۹۰) تغییرات حاصل در انتظارات فرزند- والدین از یکدیگر را در دوران نوجوانی منبع مهم تضاد در خانواده قلمداد می کنند. لارسن، لامپمن و پتریاتیس[۴] (۱۹۸۹) اظهار می دارند که در دوران نوجوانی حدود مسئولیت نوجوان بسیار مبهم است. ممکن است نوجوان خواهان مشارکت بیشتر در فعالیتها و تصمیم گیری های خانواده بوده و انتظار داشته باشد که نحوۀ روابط او با والدین تغییر کند. اگر والدین نسبت به این امر بی اعتنا باشند و انتظارات نوجوان را نادیده انگارند، موجبات افزایش تضاد در خانواده و نگرش منفی نسبت به والدین در نوجوان فراهم می شود.

۱-۲ )  بیان مسأله و اهداف:

فراهم نبودن شرائط تربیتی مناسب ، عدم آشنائی اولیا و مربیان با نیازها و ویژگیهای نوجوان و کودکی مشکل‌دار علل اساسی بوجود آمدن مشکلات دوران نوجوانی هستند. با توجه به اینکه این دوره از اهمیت شایان توجهی در زندگی آینده و بزرگسالی فرد برخوردار است و بسیاری از انتخابها و تصمیمها در این دوران انجام می‌شوند، پیشگیری از بروز مشکلات و درمان آنها به توجه و تاکید فراوانی نیاز دارد. شناخت این مشکلات و ارضای خواستهای طبیعی نوجوانان، بعد از شناخت ویژگیها و نیازهای مرحله نوجوانی اولین گام مؤثر در کمک به نوجوان برای داشتن یک مرحله رشدی سالم و تأمین بهداشت و سلامت روانی وی می‌باشد.

نقش اصلی متخصصان بالینی که به سنجش روانی می پردازند، پاسخگویی به پرسش های اختصاصی و کمک به تصمیم گیری های مناسب است. برای تحقق این نقش، متخصصان بالینی باید دامنۀ گسترده ای از داده ها را هماهنگ و زمینه های گوناگون اطلاعات را مورد توجه قرار دهند. آزمون ها یکی از روش های گردآوری داده ها هستند. نقش متخصص بالینی که به اجرای سنجش روانی می پردازد، همان نقش متخصص رفتار انسانی است که باید با فرایندهای پیچیده روبرو شود و نمرۀ آزمون را در بافت زندگی شخص درک نماید. همان گونه که وودی[۵] (۱۹۸۰) گفته است: “سنجش بالینی جهت گیری فردی دارد، اما همواره هستی اجتماعی را مورد توجه قرار می دهد، هدف آن معمولاً کمک به شخص است تا بتواند مشکلات خود را حل کند.” (فتحی آشتیانی، ۱۳۸۸)

در این راستا این پژوهش با هدف کلی ساخت و استاندارد سازی ” مقیاس سنجش رضایت از ارتباط نوجوان با والدین” از دیدگاه نوجوان و اهداف ویژه زیر شکل گرفته است:

مقایسه میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی شهر تهران بر اساس متغیر جنسیت .

مقایسه میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی شهر تهران بر اساس متغیرموقعیت جغرافیایی محل تحصیل.

مقایسه میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی شهر تهران بر اساس متغیر شاخه تحصیلی

.مقایسه میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی شهر تهران در رابطه با پدر و مادر.

۱-۳ )  ضرورت تحقیق:

عدم کفایت پرسشنامه های موجود در زمینۀ مورد نظر در داخل و خارج، ضرورت اولیه ساخت این مقیاس می باشد. حتی در صورت وجود مقیاسهای خارجی، با توجه به تأثیر شرایط فرهنگی و اجتماعی هر کشور در نوع نیازها و انتظارات انسانها، ساخت مقیاسهای داخلی از نیازهای جامعه احساس می شود.

همچنین از ضرورتهای زیر جهت اجرای این پژوهش می توان نام برد:

–  ساخت مقیاسی در این زمینه، با توجه به تغییر انتظارات نوجوان در طول برهه های زمانی و با توجه به تفاوتهای فردی در رضایتمندی از روابط خانوادگی ( با اندازه گیری فاصله نظر و انتظار).

–  ساخت مقیاسی در این زمینه، با قابلیت زمینه یابی مقطعی و اجرای گروهی در مدارس جهت تشخیص مشکلات خانوادگی دانش آموزان و کوشش در رفع آن.

–  بررسی و تحلیل مشکلات ارتباطی نوجوانان با والدین در زمان حاضر.

۱-۴ )  سؤالات اصلی تحقیق:

۱) آیا مقیاس ساخته شده از پایایی قابل قبولی برخوردار است؟

۲) آیا مقیاس ساخته شده از روایی قابل قبولی برخوردار است؟

۳) نرم یا هنجار مناسب برای تشخیص اختلال در روابط چیست؟

در صورت قابل قبول بودن روایی و پایایی:

۴) آیا میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی با والدین در دانش آموزان دختر و پسر متفاوت است؟

۵) آیا میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی با والدین در موقعیتهای جغرافیایی مختلف متفاوت است؟

۶) آیا میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی با والدین در شاخه تحصیلی نظری وکاردانش متفاوت است ؟

۷) آیا میزان رضایت از ارتباط دانش آموزان دبیرستانی با پدران نسبت به مادران متفاوت است ؟

در صورت غیرقابل قبول بودن روایی و پایایی:

مؤلفه های مقیاس از قبیل: پرخاشگری کلامی یا بدنی والدین- آزادی و کنترل- دوست داشتن والدین-  و با توجه به متغیرهای چهار گانه فوق چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟

۱- ۵ )  تعریف مفاهیم و اصطلاحات:

آزمون (مقیاس)[۶] وسیلۀ عینی و استانداردی است که برای اندازه گیری[۷] و سنجش نمونه ای از حالات، رفتار، معلومات، استعداد، هوش، رغبت و شخصیت فرد یا افراد به کار می رود. اصولاً تبدیل پاسخها به داده ها بخش مهمی از فرایند پژوهش علمی است. پژوهشگر برای تبدیل پاسخها به داده ها یک وسیلۀ اندازه گیری به کار می برد. هر زمان ارزش متغیر بخصوصی را در آزمودنی بخصوصی یا در لحظۀ معینی از زمان معلوم کنیم، گوییم آن متغیر را اندازه گرفته ایم. اندازه گیری شامل قواعدی است برای اختصاص اعداد به چیزها، افراد یا رویدادها به منظور کمی ساختن آنها. به بیان دیگر، هدف اندازه گیری، گردآوری اطلاعات دربارۀ چیز یا فرد معینی است و حاصل کار آن در واقع تعیین اندازه ای از یک خصیصۀ معین بر حسب واحدهای اندازه گیری است که نتایج آن به صورت عدد بیان می شود. ( هومن، ۱۳۸۴)

اعتبار یا پایایی[۸] یک آزمون به درجۀ ثبات، هماهنگی، قابلیت اعتماد، قابلیت تکرار، پیش بینی پذیری و دقت آن گفته می شود.معنای دیگر اعتبار، همسانی درونی آزمون است و مفهوم آن این است که سؤالهای آزمون تا چه اندازه با یکدیگر همبستگی متقابل دارند. اگر ضریب اعتبار درونی آزمون کم باشد، بدان معناست که سؤالای مختلف آزمون، متغیر واحدی را اندازه گیری نمی کنند. از جمله روش های تعیین پایایی روش دونیمه کردن است. در این روش نمره های نیمی از آزمون را با نمره های نیم دیگر مقایسه می کنند. روش دیگر کودر- ریچارد سون است. کودر و ریچارد سون، روش هایی را ابداع کرده اند که با بهره گرفتن از این روش ها، می توان متوسط ضریب اعتبار آزمون را که بر اساس ضرایب همبستگی دو نیمه های آن از طریق همۀ روش های ممکن دو نیمه کردن آزمون بدست می آید برآورد کرد. یکی از محاسن این روش آن است که برآورد ضریب اعتبار آزمون با صرف وقت کمتری امکان پذیر است. ضریب محاسبه شده با این روش، ثبات و همسانی درونی آزمون را نشان می دهد کرونباخ برای برآورد همسانی آزمونها یا مقیاس هایی که پاسخ های درست یا غلط ندارند (پاسخهای پیوستاری)، بر اساس روش کودر ریچاردسون فرمول دیگری برای برآورد اعتبار پیشنهاد کرد که به آن روش آلفای کرونباخ می گویند. (فتحی آشتیانی، ۱۳۸۸)

مقصود از روایی[۹] آزمون ، مناسب بودن، با معنا بودن و مفید بودن استنباطهای خاصی است که از روی نمرۀ آزمون به عمل می آید. به عبارت دیگر روایی به معنی آن است که آیا یک ابزار سنجش آنچه را که در نظر دارد می سنجد یا خیر؟ (فتحی آشتیانی، ۱۳۸۸) روان شناسان از چند نوع روایی استفاده می کنند که از جملۀ آنها روایی ظاهری، محتوا، پیش بین، همزمان و سازه است. روایی ظاهری یا صوری یعنی اینکه مواد یا سؤالهای آزمون باید از نظر ظاهر در رابطه با موضوعی باشند که آزمون برای اندازه گیری آن تهیه شده است. روایی محتوا یعنی اینکه آزمون باید ارتباط کامل با کل زمینۀ مورد نظر داشته باشد.(گنجی، ۱۳۷۰) روان شناسان برای تعیین روایی محتوا، هر یک از مواد آزمون را ارزیابی می کنند، برای اینکه ببیند آیا این مواد با آنچه آزمون قرار است اندازه گیری کند مربوط می شود یا خیر. روایی همزمان، رابطۀ همزمان بین آزمون تهیه شده را با آزمونی که در گذشته روایی آن تعیین شده است، مشخص می کند. هر اندازه همبستگی بین این دو آزمون بیشتر باشد می گویند آزمون جدید از روایی بیشتری برخوردار است. روایی سازه نیز به توانایی آزمون در اندازه گیری سازه، یعنی مؤلفۀ فرضی یا نظری رفتار، مثل یک صفت یا انگیزه، مربوط می شود. (فتحی آشتیانی، ۱۳۸۸) روایی سازه بیشتر از روایی محتوا جنبه نظری دارد. بنابر تعریف، یک آزمون در صورتی دارای روایی سازه است که نمرات حاصل از اجرای آن به مفاهیم یا سازه های نظریه مورد نظر مربوط باشند. برای مثال، یک آزمون یا پرسشنامه اضطراب در صورتی دارای روایی سازه است که نمرات حاصل از آن به سازه هایی که در نظریه های اضطراب آمده اند ارتباط داشته باشد.(بیابانگرد، ۱۳۸۴) یکی از راه های تعیین روایی سازه تحلیل عوامل است. تحلیل عوامل یک روش پیشرفته آماری است که از طریق آن تعداد و ماهیت متغیرهایی را که یک آزمون اندازه می گیرد، مشخص می کنند. این روش روابط درونی داده های مورد تحلیل را تعیین می کند و برای ایجاد سهولت، متغیرها را به خوشه ها یا عوامل کاهش می دهد. بعد این خوشه ها یا عوامل را با توجه به آنچه به وسیله سؤالهای آزمون اندازه گیری می شوند، نامگذاری می کنند. بنابراین، یک آزمون را می توان بر حسب عواملی که آن را تشکیل می دهند نامگذاری کرد. برای مثال، اگر یک آزمون برای اندازه گیری سازه آفرینندگی درست شده است، ترکیب عاملی آن آزمون باید نشان دهنده عوامل آفرینندگی در آن آزمون باشد. .(بیابانگرد، ۱۳۸۴)

نرم یا هنجار[۱۰] عبارت است از حد متوسط حالات، معلومات، یا خصیصۀ افرادی که در یک آزمون شرکت داشته اند و تعداد حالات، معلومات یا خصایص افراد دیگر را می توان با آن سنجید تا مشخص شود که فرد در مقایسه با افراد متجانس و مشابه خود در چه وضعیتی قرار دارد. به عبارت ساده تر میانگین نمرات گروه مرجع را نرم می گویند. (دالبرگ و همکاران .ترجمۀ کرمی و درودی، ۱۳۸۷)

 ۱- ۶ )  تعاریف عملیاتی:

نوجوان[۱۱]:   دانش آموزی که در مقطع قبل از دیپلم و روزانه تحصیل می کند.

رضایت[۱۲] از ارتباط نوجوان با والدین : حداقل فاصله میان نظر و انتظار نوجوان در هر مورد سؤال شده.

پایایی:  جهت سنجش پایایی آزمون از دوروش زیر استفاده می گردد:

خرید فایل متن کامل در سایت zusa.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *