۱ـ۷ـ۱ـ متغیر مستقل ۱۳

۱ـ۷ـ۱ـ۱ـ امکانات تفریحی ۱۳

۱ـ۷ـ۲ـ متغیر وابسته۱۵

۱ـ۷ـ۲ـ۱ـ مدت توقف گردشگران ۱۵

۱ـ۸ـ نوع تحقیق، قلمرو زمانی و مکانی آن ۱۶

۱ـ۸ـ۱ـ نوع تحقیق ۱۶

۱ـ۸ـ۲ـ قلمرو زمانی تحقیق ۱۶

۱ـ۸ـ۳ـ قلمرو مکانی تحقیق ۱۶

۱ـ۹ـ روش تحقیق (جامعه آماری، روش‌های جمع‌ آوری و تحلیل داده‌ها). ۱۶

۱ـ۹ـ۱ـ روش‌شناسی تحقیق ۱۶

۱ـ۹ـ۲ـ جامعه آماری ۱۷

۱ـ۹ـ۳ـ واحد تحلیل، نحوه‌ی تعیین حجم نمونه و روش نمونه‌گیری ۱۷

۱ـ۹ـ۴ـ روش و ابزار جمع‌ آوری اطلاعات۱۸

۱ـ۹ـ۵ـ روش تجزیه و تحلیل اطلاعات و مدل‌های آماری مورد استفاده۱۸

۱ـ۹ـ۶ـ روایی و اعتبار ابزار اندازهگیری ۱۸

۱ـ۱۰ـ مشکلات و محدودیت‌های احتمالی تحقیق ۱۹

۱ـ۱۱ـ امکانات، تجهیزات و هزینه‌های تحقیق ۱۹

۱ـ۱۱ـ۱ـ امکانات و تجهیزات۱۹

۱ـ۱۱ـ۲ـ هزینه‌های تحقیق ۱۹

۱ـ۱۲ـ تعریف واژه‌های کلیدی (نظری – عملیاتی). ۲۰

۱ـ۱۲ـ۱ـ گردشگری ۲۰

۱ـ۱۲ـ۲ـ گردشگر۲۰

۱ـ۱۲ـ۳ـ تفریح ۲۰

۱ـ۱۲ـ۴ـ مدت توقف گردشگر۲۱

۱ـ۱۳ـ مراحل و زمان‌بندی پژوهش ۲۱

فصل دوم مبانی نظری    ۲۲

۲ـ۱ـ مقدمه. ۲۳

۲ـ۲ـ گردشگری ۲۳

۲ـ۳ـ گردشگر. ۲۶

۲ـ۴ـ تفریح ۲۶

۲ـ۵ـ جاذبه‌های گردشگری ۲۸

۲ـ۵ـ۱ـ جاذبه‌های طبیعی ۲۸

۲ـ۵ـ۲ـ جاذبه‌های دست‌ساز۲۹

۲ـ۶ـ گردشگری شهری ۳۱

۲ـ۷ـ گردشگری مذهبی ۳۳

۲ـ۸ـ امکانات تفریحی ۳۴

۲ـ۸ـ۱ـ ضرورت و اهمیت امکانات تفریحی ۳۴

۲ـ۸ـ۲ـ انواع امکانات تفریحی ۳۵

۲ـ۸ـ۲ـ۱ـ مراکز خرید. ۳۵

۲ـ۸ـ۲ـ۲ـ پارک آبی ۳۷

۲ـ۸ـ۲ـ۳ـ فضای سبز و پارک جنگلی ۳۹

۲ـ۸ـ۲ـ۴ـ دریاچه مصنوعی ۴۳

۲ـ۸ـ۲ـ۵ـ شهربازی ۴۳

۲ـ۸ـ۳ـ جایگاه امکانات تفریحی در گردشگری ۴۴

۲ـ۸ـ۴ـ امکانات تفریحی گردشگری در برخی شهرهای ایران و جهان ۴۶

۲ـ۹ـ توقف گردشگران ۴۹

۲ـ۹ـ۱ـ متوسط مدت اقامت۴۹

۲ـ۹ـ۲ـ مجموع نفر شب اقامت۴۹

۲ـ۹ـ۳ـ تحقیقات انجام‌شده در مورد مدت اقامت گردشگران ۵۰

۲ـ۹ـ۴ـ عوامل مؤثر بر توقف بیشتر گردشگران در مناطق گردشگری ۵۲

۲ـ۱۰ـ معرفی شهر قم ۵۳

۲ـ۱۰ـ۱ـ موقعیت جغرافیایی ۵۴

۲ـ۱۰ـ۲ـ ویژگی‌های جمعیتی ۵۵

۲ـ۱۰ـ۲ـ۱ـ ساخت جنسی و سنی جمعیت ۵۶

۲ـ۱۰ـ۳ـ اقلیم ۵۹

۲ـ۱۰ـ۳ـ۱ـ دما ۵۹

۲ـ۱۰ـ۳ـ۲ـ بارندگی ۶۰

۲ـ۱۰ـ۳ـ۳ـ روزهای یخبندان ۶۰

۲ـ۱۰ـ۳ـ۴ـ رطوبت نسبی ۶۰

۲ـ۱۰ـ۳ـ۵ـ پوشش گیاهی ۶۱

۲ـ۱۰ـ۴ـ زبان ۶۳

۲ـ۱۰ـ۵ـ وضعیت اقتصادی و اشتغال ۶۳

۲ـ۱۰ـ۵ـ۱ـ اشتغال و بی‌کاری ۶۳

۲ـ۱۰ـ۵ـ۲ـ تورم. ۶۳

۲ـ۱۰ـ۶ـ ویژگی‌های فرهنگی ۶۴

۲ـ۱۰ـ۶ـ۱ـ آیین‌ها و آداب و رسوم مردم. ۶۴

۲ـ۱۰ـ۶ـ۲ـ پوشاک مردم قم. ۶۵

۲ـ۱۰ـ۷ـ صنایع دستی ۶۶

۲ـ۱۰ـ۸ـ سوغات۶۹

۲ـ۱۰ـ۹ـ مراکز خرید شهر قم ۷۰

۲ـ۱۰ـ۱۰ـ بوستان‌ها و پارک‌های شهر قم ۷۳

۲ـ۱۰ـ۱۱ـ دریاچه مصنوعی شهر قم ۷۶

۲ـ۱۰ـ۱۲ـ پارک آبی شهر قم ۷۷

۲ـ۱۰ـ۱۳ـ شهر بازی شهر قم ۷۷

فصل سوم روش پژوهش     ۷۸

۳ـ۱ـ مقدمه. ۷۹

۳ـ۲ـ روش تحقیق ۷۹

۳ـ۳ـ ابزارها و شیوه‌های گردآوری اطلاعات. ۸۰

۳ـ۴ـ پژوهش‌های میدانی ۸۱

۳ـ۵ـ جامعه‌ی آماری و برآورد حجم نمونه. ۸۱

۳ـ۶ـ اعتباریابی ابزار تحقیق ۸۳

۳ـ۶ـ۱ـ (روایی ابزار تحقیق)۸۳

۳ـ۶ـ۲ـ (پایایی ابزار تحقیق)۸۳

۳ـ۷ـ روش تجزیه و تحلیل اطلاعات. ۸۵

۳ـ۷ـ۱ـ آزمون t تک‌نمونه‌ای ۸۶

۳ـ۷ـ۲ـ آزمون  یک بعدی، تک متغیره (Chi-Square). 87

 فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده‌ها  ۸۹

۴ـ۱ـ مقدمه. ۹۰

۴ـ۲ـ تجزیه و تحلیل جمعیت‌شناختی داده‌ها ۹۰

۴ـ۲ـ۱ـ سن ۹۱

۴ـ۲ـ۲ـ وضعیت تأهل ۹۳

۴ـ۲ـ۳ـ تعداد اعضای خانوار۹۴

۴ـ۲ـ۴ـ میزان تحصیلات۹۵

۴ـ۲ـ۵ـ میزان درآمد ماهیانه۹۶

۴ـ۲ـ۶ـ مبدأ سفر۹۸

۴ـ۲ـ۷ـ هدف اصلی بازدید از قم ۱۰۰

۴ـ۲ـ۸ـ هدف جانبی از بازدید شهر قم ۱۰۱

۴ـ۲ـ۹ـ میزان زمان اختصاص داده شده به فعالیت اصلی ۱۰۲

۴ـ۲ـ۱۰ـ میزان زمان اختصاص داده شده به فعالیت جانبی ۱۰۳

۴ـ۲ـ۱۱ـ تعداد دفعات مسافرت به قم در طول سال ۱۰۴

۴ـ۲ـ۱۲ـ میزان توقف در هر بار سفر به شهر قم ۱۰۵

۴ـ۲ـ۱۳ـ میزان هزینه‌کرد در سفر به قم ۱۰۶

۴ـ۲ـ۱۴ـ میزان هزینه در فعالیت‌های تفریحی و مکمل از هزینه سفر۱۰۷

۴ـ۲ـ۱۵ـ اقامت شبانه در شهر قم ۱۰۸

۴ـ۲ـ۱۶ـ دلیل اقامت شبانه در شهر قم ۱۰۹

۴ـ۲ـ۱۷ـ اولویت فعالیت‌ها و امکانات تفریحی در مقصد ۱۱۰

۴ـ۲ـ۱۸ـ کاهش مدت زمان توقف در صورت نبود فعالیت‌های مکمل زیارت همچون امکانات تفریحی ۱۱۲

۴ـ۲ـ۱۹ـ کاهش هزینه‌کرد در صورت نبود فعالیت‌های مکمل زیارت مانند امکانات تفریحی ۱۱۳

۴ـ۳ـ توصیف آماری داده‌های پرسشنامه‌ها ۱۱۴

۴ـ۳ـ۱ـ تأثیر امکانات تفریحی موجود قم در افزایش مدت زمان توقف گردشگران ۱۱۴

۴ـ۳ـ۲ـ افزایش مدت زمان توقف گردشگران در صورت ایجاد امکانات تفریحی جدید یا توسعه و ارتقاء امکانات تفریحی موجود  ۱۱۶

۴ـ۳ـ۳ـ افزایش هزینهکرد گردشگران در صورت ایجاد امکانات تفریحی جدید یا توسعه و ارتقاء امکانات تفریحی موجود  ۱۱۷

 فصل پنجم نتایج و پیشنهادات    ۱۱۹

۵ـ۱ـ مقدمه. ۱۲۰

۵ـ۲ـ بحث و نتیجه‌گیری ۱۲۰

۵ـ۳ـ بررسی و تفسیر یافته‌های پژوهش و آزمون فرضیات. ۱۲۲

۵ـ۳ـ۱ـ فرضیه اصلی پژوهش ۱۲۲

۵ـ۳ـ۲ـ فرضیات فرعی ۱۲۴

۵ـ۴ـ ارائه پیشنهادات بر مبنای یافته‌های پژوهش ۱۳۱

۵ـ۵ـ ارائه پیشنهادات جانبی ۱۳۱

۵ـ۶ـ محدودیت‌های پژوهش ۱۳۳

 منابع و ماخذ   ۱۳۴

۱ـ۱ـ مقدمه

امروزه گردشگری در حیات جوامع بشری جایگاه ویژه‌ای دارد و این صنعت به یکی از بازیگران اصلی تجارت بین‌الملل تبدیل شده و از منابع درآمدی مهم بسیاری از کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه به شمار می‌آید. از این رو کشورهای مختلف تلاش می‌کنند تا با سیاستگذاری و برنامه‌ریزی دقیق ضمن تقویت آثار مثبت و کاهش تأثیرات منفی آن رونق چشمگیری به جذب گردشگر ببخشند.

برای توسعه و تقویت صنعت گردشگری صرفاً وجود جاذبه‌ها و اماکن گردشگری کافی نیست؛ برای جذب حداکثری گردشگر نه تنها نمی‌توان به داشتن جاذبه اکتفاء کرد بلکه باید مجموعه عوامل، عناصر و اجزاء در کنار هم قرار گیرند تا در سایه شکل‌گیری اصولی نظام گردشگری، این صنعت ارزشمند اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی سیاسی را مورد حمایت قرار دهند. صنعت توریسم در تمامی ابعاد یاد شده واجد منافع و محاسن فراوانی است؛ لکن به طور کلی توجه به موضوع توریسم می‌تواند در برگیرنده منافع زیر باشد:

  • ایجاد درآمد و تقویت تولید ناخالص ملی که این معیار، اهمیت نسبی صنعتی توریسم را در کل اقتصاد بیان می‌کند.
  • در مقایسه با سایر بخش‌ها به ازای هر واحد سرمایه‌گذاری می‌تواند تعداد بیشتری از نیروی انسانی را به کار گیرد به عبارت دیگر، گردشگری از سایر بخش‌ها کاربردی‌تر می‌باشد.
  • صنعت گردشگری از دیدگاه کیفی بر روی تربیت نیروی کار به تخصص‌های پیچیده در تمام سطوح نیازی نداشته است بر همین اساس، تأمین نیروی انسانی مورد نیاز آن به سرمایه‌گذاری و صرف وقت زیاد محتاج نیست.
  • افراد را با مهارت‌های گوناگون به اشتغال در می‌آورد که یکی از راه‌های مؤثر برای رفع مشکل بیکاری است.
  • توسعه صنعت گردشگری به توسعه صنایع دستی منجر شده و ضمن گسترش خود، این صنعت را نیز تقویت می‌کند.
  • صنعت گردشگری موجب ایجاد اشتغال محلی به صورت‌های مستقیم، غیرمستقیم و القایی می‌شود.
  • گردشگری می‌تواند به عنوان یکی از سریع ترین راه‌های بازگشت سرمایه تلقی شود.
  • توسعه روابط فکری، فرهنگی، هنری و اجتماعی و تحکیم وحدت ملی.
  • گسترش مبادلات و همکاری‌های بین‌المللی.
  • تجدید قوا و تمدد اعصاب در نتیجه افزایش بهره‌وری کار (تقوایی، ۱۳۸۱، ص۵۱).

از ویژگی‌های مهم صنعت گردشگری وجود زمینه رقابت برای تمامی کشورهای دنیا در این صنعت پردرآمد، کم‌هزینه و متنوع می‌باشد و دولت‌های مختلف، سوای فواید و منافع گردشگری در ابعاد گوناگون، به دنبال بهره‌مندی حداکثری از سود سرشار اقتصادی این صنعت هستند.

کشورها می‌توانند از طرق مختلف مانند کشاورزی، صنعت و تولید درآمد کسب نمایند؛ که هرکدام از آنها مستلزم وجود امکانات خاص و منابع است. بسیاری از جوامع از نظر کسب درآمد از طرق مذکور در وضعیت مناسبی قرار ندارند ولی تقریباً کلیه جوامع می‌توانند از طریق گردشگری کسب درآمد کنند و امکانات لازم برای گردشگری در هر کشور، به گونه‌ای خاص فراهم است (الوانی، ۱۳۷۳: ۱۸۹).

با توجه به اهمیت و نقش پرتأثیر صنعت گردشگری بر بهبود اوضاع کشورها در صحنه داخلی و بین‌المللی، به منظور ارتقای وضعیت گردشگری لازم است عناصر پیشرفت دهنده این صنعت مورد شناسایی قرار گیرند. شاخص‌ها و عوامل فراوانی بر بهبود وضعیت گردشگری و جذب توریسم اثرگذارند و فقدان هر یک موجب کندی حرکت در این مسیر می‌گردد. لکن به نظر می‌رسد وجود امکانات تفریحی جذّاب و متنوع، نقش غیر قابل انکاری در تلطیف روحیه گردشگران داشته و نهایتاً توقف هر چه بیشتر آنان را در منطقه مورد نظر رقم می‌زند.

شهر قم یکی از شهرهای استراتژیک ایران است که از استعداد گردشگری بالایی برخوردار می‌باشد. وجود راه‌های اصلی مواصلاتی فراوان منتهی به این شهر و نزدیکی آن به پایتخت کشور در کنار جاذبه‌هایی مانند موزه‌ها، مساجد و مراکز فرهنگی فراوان، خانه‌های تاریخی، کاروانسراهای زیبا، حمام‌ها، آب‌انبارهای دیدنی و متنوع، این زمینه و استعداد مثال زدنی را ایجاد نموده است.

در این نوشتار بر آنیم تا با تبیین مجمل امکانات تفریحی، نقش آن بر افزایش مدّت زمان توقف گردشگران در شهر قم را مورد بررسی قرار دهیم.

 

۱ـ۲ـ بیان مسأله

افزایش اوقات فراغت و تنوع طلبی بشر عصر حاضر، پدیده نوینی از گردشگری را عرضه نموده و با رسوخ تدریجی در تمامی جوامع جهان آثار گوناگونی در جنبه‌های مختلف بر جای گذاشته است. با وجود پیشرفت‌های روز افزون تکنولوژی و صنعت و با توجه به افزایش رفاه اجتماعی، مردم سعی در خرج درآمدهای اضافی خود از طریق سیر و سفر به شهرها و دیگر کشورها را دارند.

از این رو، جهانگردی و توریسم به عنوان یک صنعت پر درآمد و در صحنه جهانی و بین‌المللی، اقتصاد جهانی را کاملاً  تحت تأثیر قرار داده و منبعی مهم برای شکوفایی اقتصاد کشورهای در حال توسعه به شمار می‌رود.

از سوی دیگر، صنعت گردشگری، با ایجاد مشاغل گوناگون و ارتقای سطح درآمد طبقات وسیعی از مردم، موجب پویایی و تغییرات سازنده در زندگی اجتماعی آنان می‌شود. تأثیرات مثبت گردشگری بر سیاست، فرهنگ و خلاصه همه جنبه‌ها و مظاهر فرهنگی و معنوی گردشگران و مردم مناطق مورد بازدید بسیار قابل توجه است.

در این شرایط در کشورهای تمامی قاره‌ها از آمریکا گرفته تا اروپا و آسیا رقابت شدیدی برای جذب توریست و بهبود صنعت توریسم مشاهده می‌شود و هر کشوری سعی دارد با ایجاد زیرساخت‌های لازم، با به وجود آوردن تسهیلات کافی و امکانات رفاهی و تفریحی بیشتر، ترویج فرهنگ گردشگرپذیری، تبلیغات و اطلاع‌رسانی تأثیرگذار، کنترل هدفدار تورّم، وضع قوانین و مقررات مورد نیاز و انجام سایر امور مؤثر، خود را برای جولان در این سودآوری کم‌ دردسر آماده نموده و پیروز این رقابت گسترده باشند. در این میان، مدت زمان هر چه بیشتر گردشگران در مکان گردشگری نقش محوری و مهمی در موفقیت کشورها و دولت‌ها در میدان رقابت صنعت گردشگری و کسب سود حداکثری آن خواهد داشت.

مدت اقامت در مقصد به عنوان یکی از عناصر کلیدی در فرایند تصمیم گیری گردشگران اهمیتی اساسی برای مقاصد گردشگری دارد. محصول گردشگری در وسیع‌ترین معنای آن باید خود را با مدت‌زمان دراختیار گردشگر در مقصد انطباق دهد. اقامت کوتاه‌تر بیانگر هزینه‌های سنگین‌تر مدیریتی برای شرکتهای فعال در صنعت گردشگری است و تأثیرات اقتصادی گردشگری بر جامعه‌ی مقصد بستگی به مدت اقامت گردشگران دارد. از طرف دیگر، برای ارتقای وضعیت مقصد باید اقداماتی متناسب با تصمیمات گردشگران صورت گیرد (ریچی و کروچ، ۲۰۰۳).

بر این اساس، مدت اقامت را می‌توان شاخص مناسبی برای بخش میزبانی و نهادهای عمومی محلی تلقی کرد. اقامت طولانی‌تر گردشگر احتمالاً به معنای صرف هزینه‌ی بیشتر برای خدمات و خرید کالا خواهد بود و نتیجه‌ی آن درآمد بیشتر برای بخش تجارت و تأثیر فراوان بر اقتصاد محلی است. به علاوه، عامل مدت اقامت اطلاعات مفیدی را در زمینه‌ی ظرفیت مقصد خاص برای جذب و حفظ جریان گردشگران در اختیار ما قرار می‌دهد و شاخص مناسبی برای اهداف بنگاه‌های تجاری، سرمایه‌گذاران و نهادهای محلی در زمینه‌ی برنامه‌ریزی معطوف به آینده محسوب می‌شود (پولینا، ۲۰۱۰).

در عصر حاضر که تفریح و سرگرمی با زندگی مردم گره خورده است، ذائقه گردشگران تا اندازه‌ای به سوی جاذبه‌های تفریحی و سرگرمی پیشرفته و جدید حرکت کرده است. لذا ایجاد این امکانات تفریحی و سرگرمی علاوه بر جذب مسافران خاص، موجب رونق بازدید علاقه‌مندان از جاذبه‌های قدیمی نیز خواهد شد. امروزه جاذبه‌های طبیعی و جاذبه‌ها و آثار تاریخی – فرهنگی تنها دلیل سفر به شهرها و کشورهای دیگر نیست بلکه امکانات تفریحی و جاذبه‌های مصنوعی و انسان‌ساخت پرجاذبه مانند بوستان‌های زیبا، مراکز خرید متنوع، دریاچه‌های مصنوعی، استخرهای مجهز و پارک‌های آبی سرپوشیده نیز نقش مهمی در جذب توریست و درآمدزایی دارد و می‌توان گفت به نوعی امکانات تفریحی می‌تواند یکی از عوامل مهم جذب توریست در شهرها و کشورها باشد.

کشورهای گوناگون به خصوص کشورهای در حال توسعه، در صنعت گردشگری با مشکلات و چالش‌های عدیده‌ای روبرو هستند؛ از فقدان زیرساخت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری مناسب گرفته تا عدم اماکن تفریحی و سرگرمی قابل توجه، هر یک به شکلی موانعی بر سر راه گردشگری به وجود می‌آورند. در این میان نبود امکانات تفریحی کافی، رغبتی در گردشگران برای بازدید ایجاد نمی‌کند و در صورت عبور تصادفی و گذری گردشگر، مانع از توقف طولانی‌مدت وی در منطقه گردشگری مورد نظر می‌شود و این مسأله سبب ناپایداری صنعت گردشگری با وجود اماکن و جاذبه‌های موجود و عایدی کمتر برای جامعه میزبان خواهد شد.

شهر مقدس قم به سبب مرکزیت تشیع در این کلان شهر و خاستگاه انقلاب اسلامی ایران، در زمره شهرهای آشنا برای اکثر مردم دنیاست. علاوه بر این، وجود اماکن تاریخی، مساجد و زیارتگاه‌های فراوان ظرفیت گردشگری قم را در جایگاه بالایی خصوصاً در بخش گردشگری مذهبی و فرهنگی قرار داده است. اما به رغم فرهنگ گردشگرپذیری و مهمان‌نوازی مردم اصیل قم، حضور زیرساخت‌های قابل توجه و راه‌های مواصلاتی کافی، هنوز این شهر با مشکلات و چالش‌های فراوانی در عرصه گردشگری و جذب توریسم مواجه بوده و با وضعیت مطلوب و کسب منافع بسیار زیاد این صنعت اشتغال‌زا فاصله زیادی وجود دارد.

به عنوان مثال براساس گزارش ستاد تسهیلات زائرین در سال ۱۳۷۷، متوسط مدت اقامت گردشگران داخلی یک شبانه روز و مدت متوسط اقامت گردشگران خارجی ۵ شبانه روز می‌باشد، همچنین به طور متوسط در طول سال ۷۹ روزانه حدود ۷۰۰۰ تا ۷۵۰۰ نفر گردشگر گذری وارد شهر قم شده و مدت توقف آنها حدود چهار ساعت می‌باشد. در طول همین سال به طور متوسط در هر هفته شب‌های چهارشنبه و جمعه بین ۵۰ تا ۶۰ هزار نفر، از اقصی نقاط کشور، به مسجد مقدس جمکران مشرف می‏شوند و مدت اقامت آنها در مسجد مقدس جمکران حدود شش ساعت می‌باشد.

با وجود تلاش‌های صورت گرفته در سال‌های اخیر همچنان صنعت گردشگری در قم به دلیل توقف کوتاه گردشگران در این شهر، فاقد رونق و پویایی لازم بوده و آن‌گونه که باید و شاید نتوانسته بر اقتصاد این شهر تأثیرات مثبت خود را عرضه نماید. به نظر می‌رسد برنامه‌ریزی کارا و نظام‌مند برای احداث اماکن تفریحی روزآمد در قم در کنار سایر امکانات و زیرساخت‌های موجود، بتواند تحول چشمگیری در صنعت گردشگری این شهر با توجه به قابلیت‌های ذاتی آن به وجود آورد.

در تحقیق پیشِ‌رو، ابتدا میزان امکانات و اماکن تفریحی موجود در شهر قم را احصاء نموده و سپس تأثیر ایجاد امکانات تفریحی کافی بر روی افزایش حضور گردشگران را بررسی نموده و همچنین وضعیت ایده‌آل امکانات تفریحی و سرگرمی را با هدف افزایش توقف گردشگران در قم را مورد مداقه قرار می‌دهیم.

۱ـ۱ـ اهمیت و ضرورت تحقیق

توقف حداکثری گردشگران در مناطق توریستی مطلوب همه فعالان و شاغلان مستقیم و غیرمستقیم این عرصه محسوب می‌شود. توقف طولانی مدت گردشگران در مناطق مورد نظر پس از جذب توریست، مهمترین مسأله‌ای است که برنامه‌ریزان و صاحب‌نظران این صنعت به آن توجه دارند. توقف کوتاه‌مدت گردشگران در یک مکان توریستی، رفته رفته موجب کم‌رونق شدن صنعت ارزشمند گردشگری شده و در نهایت دسترسی به اهداف مورد نظر را ناممکن می‌سازد. مؤلفه‌های فراوانی بر افزایش توقف حداکثری توریست در یک منطقه مؤثرند؛ در این میان وجود امکانات تفریحی و سرگرمی جذاب و متنوع نقش و تأثیر به سزایی در این امر خواهد داشت.

توقف هر چه بیشتر گردشگران علاوه بر اشتغال‌زایی و رونق اقتصادی، پویایی اجتماعی، درک عمیق‌تر گردشگران از فرهنگ مکان هدف، بهبود کیفیت زندگی، گسترش همکاری‌های بین‌المللی و. را در پی خواهد داشت. به عنوان مثال ایجاد فرصت‌های شغلی جدید، ارزآوری، ارتقای سطح زندگی مردم، فروش خدمات و کسب درآمد از جمله مزایای مستقیم حاصل از جهانگردی است و از مزایای غیرمستقیم جهانگردی می‌توان از فعالیت‌های ساختمانی، صنایع دستی هنری، کشاورزی، باغداری، ماهیگیری، خدمات و کالاهای مصرفی، توسعه و بهبود تجهیزات زیربنایی مانند جاده‌ها، خطوط ارتباطی و سیستم‌های حمل و نقل نام برد.» (الوانی، ۱۳۸۵: ۱۲۳). بدیهی است این فواید اقتصادی زمانی ظهور و بروز خواهد یافت که حضور گردشگران در نهایت زمان در محل گردشگری باشد.

مطابق آمار منتشر شده مرکز آمار ایران در سال ۹۱،  بر اساس نتایج طرح آمارگیری از گردشگران ایران، پنج شهر مشهد، تهران، قم، رشت و اصفهان پذیرای بیشترین مسافران در سال ۱۳۹۱ بوده‌اند. لکن طبق الگوی گردشگری از لحاظ نوع سفر، عمده سفر‌ها در شهرستان قم از نوع سفرهای بدون اقامت شبانه بوده است. روشن است که  توقف کوتاه مسافران در این شهر استراتژیک عملاً آن را به یک پایانه مسافری مبدل ساخته و اثری از توسعه و شکوفایی پایدار حاصل از ثمرات صنعت گردشگری شایسته و بایسته دیده نمی‌شود. از این رو مطالعه اهمیت و ضرورت تأثیر امکانات تفریحی بر افزایش مدت توقف گردشگران در استان قم، امری بدیهی، روشن و انکارناپذیر خواهد بود.

 

۱ـ۲ـ اهداف تحقیق

هدف از انجام این تحقیق دستیابی به نقش امکانات تفریحی در افزایش مدت توقف گردشگران در قم که ماحصل اختلاف بین وضعیت موجود با وضعیت مورد انتظار می‌باشد، خواهد بود. این مهم بر مبنای اهداف اصلی و فرعی ذیل محقق خواهد شد:

۱ـ۲ـ۱ـ هدف اصلی:

شناخت نقش امکانات تفریحی در افزایش مدت توقف گردشگران در قم.

۱ـ۲ـ۲ـ اهداف فرعی:

الف. مطالعه‌ی نقش مراکز خرید در افزایش مدت توقف گردشگران در قم؛

ب. مطالعه‌ی نقش بوستان یا پارک جنگلی در افزایش مدت توقف گردشگران در قم؛

خرید فایل متن کامل در سایت zusa.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *