۱-۸-۳- درماندگی آموخته‌شده . ۷

فصل دوم: ادبیات و پیشنه تحقیق

۲-۱- مقدمه. ۹

۲-۲- درماندگی آموخته‌شده ۹

۲-۲-۱- تعریف ۹

۲-۲-۲- تاریخچه درماندگی آموخته‌شده. ۹

۲-۲-۳- پیامدهای درماندگی آموخته‌شده ۱۱

۲-۲-۴- راهکارهای پیشگیری و درمان درماندگی آموخته‌شده. ۱۲

۲-۳- تعریف شخصیت . ۱۳

۲-۴- نظریه های شخصیت . ۱۴

۲-۴-۱- رویکرد روان پویشی ۱۴

۲-۴-۲- نظریه­ های یادگیری ۱۸

ادامه فهرست مطالب

عنوان                                             شماره صفحه

 

۲-۴-۳- رویکرد انسان گرایی- وجودی. ۲۰

۲-۴-۴- ‏نطریه های صفات و عاملی . ۲۲

‏۲-۴-۵ نظریه پنج عامل بزرگ شخصیت ۲۵

۲-۵- سبک یادگیری ۲۷

۲-۵-۲- انواع سبک­های یادگیری ۲۸

۲-۵-۲-۱- سبک­های یادگیری شناختی ۲۹

۲-۵-۲-۲- سبک­های شناختی وابسته به زمینه- ناوابسته به زمینه ۲۹

۲-۵-۲-۳- سبک های شناختی تکانشی- تأملی ۳۰

۲-۵-۲-۴- سبک های شناختی گریگورک ۳۰

۲-۵-۲-۵- سبک­های شناختی کلب. ۳۲

۲-۵-۲-۶- سبک های شناختی دان و دان ۳۴

۲-۵-۲-۷- سبک های شناختی گراشا- ریچکن ۳۶

۲-۵-۲-۸- سبک های یادگیری دیداری، شنیداری و جنبشی. ۴۰

۲-۵-۲-۹- سبک­های تفکر استرنبرگ ۴۰

۲-۵-۲-۱۰- ریخت های شخصیتی مایرز- بریگز ۴۳

۲-۵-۲-۱۱- سبک های یادگیری فلدر و سیلورمن. ۴۵

۲-۶- پیشینه پژوهش ۴۷

۲-۷- جمع بندی ۵۵

فصل سوم: روش شناسی پژوهش

۳-۱- مقدمه . ۵۸

۳-۲- روش پژوهش ۵۸

۳-۳- جامعه آماری ۵۸

۳-۴- حجم نمونه و روش نمونه گیری ۵۸

۳-۵- ابزراگردآوری داده ها ۵۹

۳-۶- روش آماری ۶۲

ادامه فهرست مطالب

عنوان                                             شماره صفحه

 

فصل چهارم: یافته های پژوهش

۴-۱- مقدمه ۶۴

۴-۲- توصیف داده‌ها ۶۴

۴-۳- تحلیل داده‌ها ۶۷

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

۵-۱- مقدمه ۷۷

۵-۲- بحث در نتایج. ۷۷

۵-۳- محدودیت های پژوهش ۸۰

۵-۴- پیشنهادها ۸۰

۵-۴-۱- پیشنهادهای پژوهشی ۸۰

۵-۴-۲- پیشنهادهای کاربردی. ۸۰

منابع فارسی. ۸۲

منابع انگلیسی. ۸۶

چکیده

هدف این پژوهش پیش ­بینی درماندگیآموخته‌شده براساس ویژگی­های شخصیتی و سبک‌های یادگیری دانش­ آموزان دختر بود. روش پژوهش همبستگی از نوع پیش ­بینی بوده و جامعه آماری این پژوهش را کلیه دانش­ آموزان دختر پایه سوم متوسطه شهر کرمانشاه در سال تحصیلی ۹۳-۱۳۹۲ تشکیل می­دادند. حجم نمونه براساس فرمول کوکران ۳۶۰ نفر تعیین شد. افراد گروه نمونه به شیوه نمونه گیری خوشه­ای چند مرحله­ ای انتخاب شدند و به پرسشنامه ­های ویژگی­های شخصیتی، سبک­های یادگیری فلدر- سولومان و سبک اسناد پاسخ دادنـد. داده ­های پژوهش با بهره گرفتن از روش ضریب همبستگی پیرسون و روش رگرسیون چندگانه به وسیله نرم‌افزار SPSS تحلیل شد. نتایج پژوهش نشان داد که بین ویژگی­های شخصیتی روان نژندخویی و درماندگیآموخته‌شده رابطه معکوس و بین ویژگی­های شخصیتی توافق­پذیری و وجدانی­بودن با درماندگی آموخته رابطه مستقیم وجود دارد. همچنین نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد ویژگی روان نژندخویی توان پیش ­بینی درماندگی آموخته‌شده را به صورت معکوس دارد.

کلیدواژه: درماندگی آموخته‌شدهآموخته‌شده، ویژگی­های شخصیتی، سبک­های یادگیری، دانش ­آموز.

فصل اول

کلیات پژوهش

۱-۱- مقدمه: نظام آموزشی در هر کشوری نقش مهم و حیاتی در پرورش استعدادهای فـردی، تحکـیم پایه­ های زندگی اجتماعی، گسترش آرمان­های دموکراتیک و ایجاد تفاهم میان افراد انسانی ایفا می­ کند (شریعتمداری، ۱۳۸۲). تحقق چنین هدفی در گرو به کارگیری اصول و فنون روان­شناسی در آموزشگاه­ها و موسسات آموزشی به منظور کاهش مشکلات و آسیب­های خاص نظام است (مقدم، ۱۳۶۳).

بارها دیده شده دانش ­آموزانی که به لحاظ توانایی و استعداد یادگیری بسیار شبیه به هم هستند در پیشرفت تحصیلی تفاوت زیادی با هم دارند. این تفاوت ها نه تنها در یادگیری درس­های آموزشگاهی بلکه در سایر فعالیت­های غیرتحصیلی نیز به چشم می­خـورد. این جنبه از رفتار آدمی به حوزه انگـیزش در روان­شناسی مربوط می­ شود (سیف، ۱۳۷۲). یکی از نظریه­ های جدید انگیزشی که از نظریه­ های روان­شناختی انگیزش است نظریه اسناد یا  نسبت دادن[۱] نام دارد. مفهوم عمده­ای که در این زمینه مطرح می­گردد، درماندگیآموخته‌شده[۲] است. این مفهوم در توجیه برخی عقب ماندگی­ها و پاره­ای از افسردگی­ها نقش مهمی ایفا می­ کند (سیف، ۱۳۶۹). سلیمگن[۳] (به نقل از سیف، ۱۳۸۸) مفهوم درماندگی آموخته‌شده را به عنوان حالتی ویژه تعریف کرد که اغلب در نتیجه اعتقاد فرد مبنی بر این که رویدادها تحت کنترل او نیستند ایجاد می­ شود. به اعتقاد سلیگمن این­ها افرادی هستند که در کوشش­های زندگی­شان چنان سرخورده­اند که ناامید و گوشه گیرند و در نهایت سر به تسلیم می­نهند. معمولاً درماندگی به کاهش فعالیت­های حرکتی، عزت نفس و حتی گاهی مرگ منجر می­ شود.

این عقیده که تفاوت افراد در یادگیری صرفاً ناشی از تفاوت آنان در هوش و استعداد است تا مدت­ها در دنیای تعلیم و تربیت پذیرفته شده بود در حالیکه یادگیری به عنوان یک موضوع چند وجهی از عوامل مختلفی تأثیر می­پذیرد. بعدها پژوهشگران نشان دادند که عوامل دیگری نظیر انگیزش، ویژگی­های شخصیتی، دشواری تکلیف‌ها و تفاوت سبک‌های یادگیری افرادنیز در این امر دخیلند.

یادگیری چرخه­ای است که با انگیزه،  به کارگیری سبک ترجیحی فرد برای رویارویی با مسئله و بالاخره تجربه یادگیری آغاز می­ شود، با تفکر ادامه می­یابد و به فعالیت ختم می­ شود از نتیجه آن احساس موفقیت یا شکست و افکار مرتبط با آن به وجود می­آیند و این افکار و احساسات منتج از آن با تأثیرگذاری بر خودپنداره[۴] منجر به افزایش یا کاهش انگیزه و ایجاد درماندگی آموخته‌شده یا کفایت آموخته‌شدهآموخته‌شده[۵] می­شوند و به این ترتیب کل شخصیت فرد تحت تأثیر قرار می­گیرد.

این پژوهش با هدف تأملی بر درماندگیآموخته‌شده به عنوان یک حالت انگیزشی، ویژگی­های شخصیتی [۶]دانش­ آموزان و سبک ترجیحی آن­ها در برخورد با موقعیت­های یادگیری انجام شده است تا وجود رابطه احتمالی بین آن­ها مشخص شده و برنامه­ ریزان و متخصصان آموزشی را در ارائه راهکارهای مؤثر جهت پیشگیری از درماندگی و یا کاهش آنآموخته‌شده در محیط­های آموزشی یاری نماید.

۱-۲- بیان مسئله: نظام­های آموزشی که در آن­ها میزان پیشرفت تحصیلی پایین است به طریقی ضعف و نقص خود را نشان می­ دهند و نظام­های آموزشی پیشرفته همه تلاش خود را در ارتقاء کیفیت تحصیلی دانش­ آموزان به کار می­برند (بیابانگرد، ۱۳۷۸). در پیمودن این مسیر تا هنگامی که رویکرد رفتاری بر روان­شناسی حاکم بود نظریه­ های یادگیری نیز بر عوامل محیطی تاکید داشتند اما با پیدایش نظریه­ های شناختی، انگیزش و شناخت به عنوان عوامل تأثیرگذار بر یادگیری دانش­ آموزان جایگاه ویژه­ای پیدا کرد. یکی از نظریه های جدید روان­شناسی انگیزش نظریه اسناد یا نسبت دادن است و از مفاهیم عمده آن درماندگی آموخته‌شده است که از اعتقاد افراد به این که موفق نخواهند شد ناشی می­ شود این اعتقاد به پایین آمدن سطح انگیزش و کاهش تلاش می­انجامد (کارور و شی یر[۷]، ۱۹۸۵؛ ترجمه رضوانی، ۱۳۷۵). مفهوم درماندگی آموخته‌شده معرف منفی­ترین حالت مفهوم خود است. این مفهوم به یادگیرندگانی اشاره می­ کند که کوشش را با پیشرفت مرتبط نمی­دانند. درماندگیآموخته‌شده یک مشکل آموزشی است که از شکست­های پیاپی در یادگیری ناشی شده است.

از دیگر شاخصه­های نظام­های آموزشی موفق توجه کردن به تفاوت­های فردی دانش آموزان است. جدا از بهره هوشی، ویژگی­هایی مثل نوع شخصیت و سبک­های یادگیری و شناختی، تعامل معناداری با موفقیت و شکست تحصیلی نشان داده­اند. ویژگی شخصیت به راه­هایی اشاره دارد که یک  فرد جهت رویارویی با مسائل جدید انتخاب می­نماید. این ویژگی­ها معمولاً ثابت و تغییر ناپذیرند و نقش مهمی در انجام تکالیف و موفقیت فرد دارند بدیهی است که موفقیت و شکست نیز بر انگیزش یادگیری و خودپنداره تحصیلی تأثیرگذار است. مدل پنج عاملی شخصیت ( کاستا[۸] و مک کری  ،۱۹۸۶ ) بیانگر مدل مفهومی غالب ساختار شخصیت است. پنج عامل بزرگ شخصیت در این مدل عبارتند از:

  • روان­رنجوری[۹]: احساسات منفی مانند ترس، غم، برانگیختگی، خشم و  احساس گناه ، احساس کلافگی دائمی وفراگیر، مبنای این شاخص را تشکیل می‌دهند۰ از آنجا که هیجان مخرب در سازگاری فرد با محیط تاثیر دارد، در زن و مردی که دارای نمرات بالا در این شاخص باشند، احتمال بیشتری وجود دارد که دارای باورهای غیرمنطقی باشند، قدرت کمتری در کنترل تکانه‌ها داشته باشند و میزان سازش ضعیف‌تری با دیگران و شرایط استرس‌زا نشان دهند (فتحی‌آشتیانی،۱۳۹۰ )
  • برون­گرایی[۱۰]: برون‌گراها افرادی اجتماعی هستند، دوست داشتن مردم، ترجیح گروه­های بزرگ و گردهمایی‌ها، با جرأت بودن، فعال بودن و پرحرف بودن نیز از صفات آنهاست. آن­ها برانگیختگی جنسی و تحریک را دوست دارند (گروسی فرشی، ۱۳۸۰).
  • باز بودن به تجربه[۱۱]: انعطاف­پذیری نسبت به عمل، مخالف تحجر است، افراد انعطاف­پذیر مایلند برای یک خوراک جدید، دیدن فیلمی تازه یا مسافرت به کشورهای خارجی تلاش کنند. این افراد کنجکاوند، در ارزش­ها به سوی آزاداندیشی تمایل دارند و می­پذیرند که آنچه که برای یک شخص درست یا غلط است ممکن است در شرایط دیگر این گونه نباشد، گرایش به فعالیت­های هنری، ویژگی خاص افراد انعطاف پذیر است (گروسی فرشی، ۱۳۸۰).
  • توافق[۱۲]: این افراد آسان­تر از دیگران اعتماد می­ کنند و به­ندرت نسبت به نیات پنهانی بدگمان می­شوند، قابل اعتماد، رک، صریح و بی­تزویرند. متواضعند و به دیگران احترام می­گذارند و از لحاظ نگرشی دلرحم و احساساتی هستند (گروسی فرشی، ۱۳۸۰).
  • وجدانی بودن[۱۳]: این اشخاص با وجدان، منطقی و آگاهند و به شایستگی خود در حد بالا اعتماد دارند. آنها از بعضی جهات بازداری می­شوند، با دقت زیاد از دستورات اخلاقی پیروی می­ کنند و در اجرای وظایف اجتماعی سخت گیرند (گروسی فرشی، ۱۳۸۰).

سبک یادگیری از دیگر عواملی است که از طریق ارتباط با یادگیری زمینه موفقیت یا شکست فرد را در انجام تکلیف فراهم می­ کند. غالباً وظایفی را که به افراد محول می­ شود، می­توان طوری ارائه داد که با سبک یادگیری آنان انطباق داشته باشد. یا این که افراد سبک­های یادگیری‌شان را متناسب با وظایف تعدیل کنند. اما اگر توانایی لازم را در این زمینه نداشته باشند، هرگز نمی­توانند شانس این را داشته باشند که رویکردشان را تغییر دهند (استنبرگ[۱۴]، ۱۹۹۷؛ به نقل از باباعلی، ۱۳۸۴). بنابراین محتمل است سبک­های یادگیری نیز از طریق ارتباط با موفقیت یا شکست در انجام تکالیف با انگیزه یادگیری، خودپنداره و در نهایت احساس توانایی و یا درماندگیآموخته‌شده ارتباط داشته باشند. با توجه به آنچه مطرح شد منظور از اجرای این پژوهش یافتن پاسخ این سوال است که آیا می­توان درماندگیآموخته‌شده در دانش­ آموزان را با توجه به ویژگی­های شخصیتی و سبک یادگیری آنان پیش ­بینی کنیم؟

۱-۳- اهمیت و ضرورت مسئله: از جمله مسائل مورد توجه هر نظام آموزش و پرورش چگونگی ارتقاء وضعیت تحصیلی و انگیزشی دانش­ آموزان است. در این مسیر توجه به وضعیت انگیزشی دانش­ آموزان و عوامل تأثیر­گذار مرتبط با آن مسئله­ای است که هر چه بیشتر برنامه­ ریزان و مجریان آموزش و پرورش­ مورد تاکید قرار می­ دهند. باتلر و وین[۱۵] (۱۹۹۵) اظهار داشته اند عمده­ترین مولفه­های مؤثر بر پیشرفت تحصیلی شناخت و انگیزش است.

در این پژوهش موضوع درماندگی آموخته‌شده به عنوان یک حالت انگیزشی مطرح شده و سعی شده است ارتباط آن با ویژگی­های شخصیت و سبک­های یادگیری به عنوان عوامل پیش ­بینی کننده درماندگی آموخته‌شده مورد بررسی قرار گیرد با این هدف که با توجه به سبک یادگیری و ویژگی­های شخصیتی مرتبط با درماندگی آموخته‌شده بتوان آگاهی‌های بیشتری به دست اندرکاران نظام آموزش و پرورش ارائه داد تا در جهت فراهم نمودن شرایط مطلوب برای رشد و پیشرفت تحصیلی دانش­ آموزان، پیشگیری از ایجاد درماندگیآموخته‌شده و جلوگیری از افت تحصیلی و ارتقاء سلامت روان سرمایه­ های انسانی کشور اقدام مؤثری صورت گیرد.

۱-۴- هدف های تحقیق

هدف کلی: پیش ­بینی درماندگی آموختگی شده براساس ویژگی­های شخصیتی و سبک یادگیری دانش­ آموزان دختر پایه سوم متوسطه.

 هدف های جزئی عبارتند از:

  • تعیین رابطه ویژگی­های شخصیتی با درماندگیآموخته‌شده‌آموخته‌شده در دانش­ آموزان پایه سوم متوسطه.
  • تعیین رابطه سبک­های یادگیری با درماندگی‌آموخته‌شده آموخته‌شدهدر دانش­ آموزان دختر پایه سوم متوسطه.
  • پیش ­بینی درماندگیآموخته‌شده آموخته‌شده براساس ویژگی­های شخصیتی و سبک یادگیری دانش­ آموزان دختر پایه سوم متوسطه.

۱-۵- فرضیه‌های پژوهش

  • بین ویژگی های شخصیتی و درماندگی آموخته‌شده دانش آموزان دختر رابطه وجود دارد.
  • بین سبک های یادگیری و درماندگی آموخته‌شده دانش آموزان دختر رابطه وجود دارد.
  • براساس ویژگی‌های شخصیتی و سبک‌های یادگیری می‌توان درماندگیآموخته‌شده دانش آموزان دختر را پیش‌بینی کرد.

خرید فایل متن کامل در سایت zusa.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *